AĞABEYE SELAMLAR...

Naim PINAR

naimpinar@gmail.com

AĞABEYE SELAMLAR…

“Elçiler, diplomaside temsil ettikleri devlet ile nezdinde görevli oldukları devletler arasında, sürekli bağlar kurmak ve bu bağları barışçı yollardan korumakla görevli olan kişilerdir. Elçiler hiçbir zaman şahsi hareketlerde bulunamaz. Temsil ettiği devletin en yüksek otoritesi tarafından verilen direktifleri uygulamak zorundadır.  Tabi ki bu direktiflerin oluşmasında görevli elçinin verdiği bilgiler ve tavsiyeler hayati önem taşımaktadır. Elçi bir anlamda temsil ettiği devletin tercümanlığını da yapar. Görev süresince sunduğu belgeler, verdiği demeçler ve bildirdiği konularda sorumluluk taşımaz. Esas sorumluluk temsil ettiği devlete aittir.” Klasik anlamda,  “Elçi’ye zeval olmaz” konuyu özetlese de acaba bu doğru mudur? 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti döneminden günümüze TC’nin Kıbrıs’a atadığı elçi sayısı tam on dokuzdur. Bu on dokuz kişiden ilki 16 Ağustos 1960 tarihinde TC Büyükelçisi olarak Kıbrıs’a yollanan Emin Dırvana’dır. Nasıl olmuşsa! Emin Dırvana’ya “Zeval” olmuştu.  Kıbrıs Türk Liderliği (Denktaş’ın başını çektiği kadro NP) ile arasında çıkan uyuşmazlık nedeniyle Emin Dırvana 12 Eylül 1962’de Türkiye’ye geri çağrılmıştı. Kıbrıs’ın ilk büyük elçisi olma unvanına sahip Emin Dırvana, Osmanlı Sadrazamı Kıbrıslı Mehmet Emin Paşa’nın torunuydu. Eskilerin değimiyle kökleri Kıbrıs’tan yetişen emekli Yarbay Emin Dırvana, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin huzur içinde yaşayabilmesi için iki toplum içerisindeki aşırı uçlara karşı daima sert durmuş ve ödün vermemiştir. Dırvana,  “Milliciler” diyebilinen, başını Rauf Denktaş’ın çektiği gurupla her zaman ters düşmüş, Denktaş’a muhalif olan Kıbrıslı Türklerle ise her zaman arası iyi olmuştur. Emin Dırvana ve dönemin egemen sınıfı olan “Kıbrıs Türk Liderliği” ile çatışması mevzularını daha önce Poli Dergisinde işleyen sevgili hocam Dr. Turan Korun ve değerli yazar Halil Paşa bu konuda tarihe gerekli notu düşmüşlerdi.

Yazımız kapsamında, Emin Dırvana ile başlayan bu sürecin bugünlerde revaçta olan, Kıbrıslı Türk Solu ve Kıbrıslı Türk Milliyetçilerinin beklide ilk kez birleştikleri “Dış Karışmacılık”  sorununun yarattığı toplumsal reaksiyon çerçevesinde; tarihsel olarak Türkiye Büyük Elçileri’nin duruşu ve Türkiye’nin kuzey Kıbrıs’taki egemenliği üzerine naçizane bir değerlendirmedir. Kıbrıslı Türklerin son dönemde, önce 28 Temmuz 2013 genel seçimleri daha sonra da 19 Nisan 2015 Cumhurbaşkanlığı seçimleri ile ortaya koyduğu irade Türkiye yetkililerinin ve buradaki üst düzey temsilcisi olan eski Büyükelçi Halil İbrahim Akça’nın söylem ve önermelerinin aksi yönünde cereyan etmiştir.  Kıbrıs Cumhuriyeti döneminin ilk TC Büyükelçisi olarak Ada’ya gelen Emin Dırvana, Kıbrıslı Türklerin elitist egemen sınıfı hariç her kesim tarafından sevilen bir kişilik olarak hatırlanmaktadır. Fakat bu sevgi ne kadar büyük olursa olsun sonuçta Dırvana’da görevinin dışında bazı köyleri ziyaret etmiş, çeşitli temaslar yaparak iki toplum arasında iletişimin otoritesi olmaya çalışmıştır. Dönemin Liderliğine karşı “ilerici- solcu ve demokrat”  kesimler bu olaya “Dış Karışmacılık” olarak bakmamaktansa aksine bu olaydan fayda sağlama yoluna gitmişlerdir. Fakat dönemin baskıcı rejimi (Dırvana’nın değimiyle Raufcular) Dırvana’ya karşı boyun eğmemiş ve sonunda elçiye “Zeval” olmuştur. Yani klasik anlamının dışında, elçi TC dış politikası gereği yapmış olduğu hareket ve açıklamalarından sorumlu tutularak görevden alınmıştır. Bu dönemden sonra Dırvana’nın yerine TC Büyük Elçisi olarak atanan Faruk Şahinbaş, Denktaş ve yönetimle istişare ederek görevini sürdürebilmiştir.

Bu dönemde, her türlü baskı ve sindirmeyle de olsa Kıbrıslı Türkleri temsil eden “milliyetçi” kesim “Dış karışmacılık” olarak değerlendirdiği ve kendi kontrolleri dışına çıkan her harekete ciddi reaksiyon vermiş, hatta bu uğurda demokrat aydın insanlarımızı bile katledebilmiştir. “Dış Karışmacılığı” kabullenmeyen bu kesim, kendi baskı ve barbar yöntemleriyle TC Büyük Elçilerini kontrol altında tutmuşlardır. Bu dönemdeki dış karışmacılığın, milliyetçi kesimin ezdiği ilerici-sol ve demokrat aydınlar tarafından farklı algılandığını görmekteyiz. Bu döneme tam egemen olan milliyetçi kesime halk arasında “BEY” idaresi denmekteydi: Burada “BEY”; B:Bayraktarlık, E:Elçilik ve Y: Yönetim kelimelerinin kısaltılmış haliydi. Bu yapının içerisinde Türkiye’nin 1960 darbesi sonrası gücünü yeniden hissettiren askeri kanadı ile siyasi kanadı arasındaki dengeyi tespit etmek zor olmasa gerek. Bunu iyi tespit eden ve askeri kanadın yanında duran anti-demokratik kesimler, toplumu kendilerinin başat rol oynadığı bir yapıda idare etmişlerdir. Bu dönemde yapılan barbarlıklara ve baskıcı yöntemlere katılmak mümkün değildir. Fakat çeşitli entrikalarla da olsa erk ve idarenin Kıbrıslı Türk Liderliğinde olduğunu söylemekte yanlış olmayacaktır. KKTC’nin kuruluşuna değin bu yapı sürdürülmüş, 1979’da KTFD’ne TC Büyükelçisi olarak İnal Batu atanmıştır. Batu’nun birçok kez Denktaş Bey’in yeniden Devlet Başkanı olmak için KKTC’yi Turgut Özal’a haber vermeden kurduğunu söylediğini ve ayrıca TC’nin Kıbrıslı Türkler üzerindeki vesayeti için de önemli olacak açıklamalar yaptığını biliyoruz. Akademisyen Gül İnanç’ın “Büyükelçiler Anlatıyor: Türk Diplomasisinde Kıbrıs (1970- 1991)” isimli kitabında alıntılarla hazırlanan haberden TC’nin Kıbrıslı Türkler üzerindeki vesayeti birinci ağızdan şöyle aktarılıyordu;  “ …Geçmişte Türkiye kökenlilerin parti kurma girişimleri oldu, karma listeler oluşturuldu, biz de büyükelçilik olarak bu oluşumları destekledik. Dönemin UBP hükümeti de bu gibi girişimlere destek vererek, adayları listelerde öne çıkardılar, ancak, tercihli oy sistemi nedeniyle bu kişiler seçilemediler. Bunları yaşadık ve üzüldük. Bugün (2004-2005 NP)bu kopma daha da kesinleşti ve referandum sürecinde toplum bıçak gibi kesildi ortadan. Bugün itibarıyla Denktaş, yakınları ve Anadolu’dan gidenler ile Kıbrıs aydınları iyice bölünmüş durumdalar.” … Gül İnanç, İnal Batu’ya 1966- 1967 döneminde elçilik ile TMT arasında yaşanan sorunları anımsatıyor ve kendi döneminde de böyle sorunlar olup olmadığını soruyor. İnal Batu’nun cevabı kısa: “Özel harp, derin devlettir, onun uzantısı da TMT. İnanç yeniden ekliyor: “Bu üçlü yapı nasıl bir sorun yaratıyordu? Aslında bir de bunun hükümet ayağı var, Kıbrıs Türk liderliği ayağı var…” Batu’nun cevabı yine kısa ama ilginç ve açılması gereken ifadeler: “Bir de Kıbrıslılar var. Üçlü değil ayak: Elçilik, Genelkurmay, Türk derin devleti, Kıbrıslı liderler ve Kıbrıslılar. Bu nasıl bir sorun yarattı diye mi soruyorsunuz?” İnanç’tan “evet” yanıtını alınca da çok ilgi çelici şeyler söylüyor İnal Batu; “… Kısacası Genelkurmayla TMT birdir. Ben, büyükelçilerle de Genelkurmay veya TMT arasında bir problem yaşandığını tahmin etmiyorum. Belki bireysel bazı olaylar olmuştur, (İnal Batu, belki yaşanmıştır, belki olmuştur diyor ama bu tür olaylar olduğu bugün dahi anlatılmaktadır) mesela bir TMT komutanı falanca yerde birisine bir büyük haksızlık yapmıştır, şiddet kullanmıştır belki, bilmiyorum ya da o kişi, Genelkurmay ve büyükelçilik tarafından cezalandırılmıştır, geri alınmıştır. Ama gerçekleştiyse bunlar bireysel olaylar olarak kalmışlardır. Genelkurmay, büyükelçilik -büyükelçilik derken, Türk hükümeti- ve TMT arasında kurumsal bir çatışma olmamıştır. Geriye kalıyor Kıbrıs Türk yönetimi. O da 1980’li yıllara kadar çok zayıftı. Sistem içi muhalefet, yani Türkiye’ye bağlı, Denktaş’a ve onun arkadaşlarına karşı muhalefet, ancak 1970’li yılların sonunda, 1980’lerde başladı ve bu bir sol muhalefet olarak gelişti. İşte o dönemde CTP ile bizim kurumlar arasında çatışmalar başladı. Nitekim Özker Özgür, Alpay Durduran gibi Kıbrıslı liderler Genelkurmay, büyükelçilik ve Denktaş’ı üzecek, kızdıracak çıkışlar yapmaya başladılar. Onlara karşı bir şiddet uygulanmadı, radikal tedbirler alınmadı, ancak, onlar dışlandı. Seçimlerde bütün kurumlar açık bir şekilde mevcut hükümetin ve Denktaş’ın yanında yer aldı, bu şekilde sol muhalefete karşı konuldu. Bu tarz gerginliklerin yaşandığı dönemde CTP liderlerinin ellerindeki diplomatik pasaportlara el konulması ve onları suçlayan sert açıklamaların yapılması gibi oldukça sert tedbirler de uygulandı. Bu tür bir muhalefet eğer TMT döneminde yaşansaydı, birtakım Kıbrıslı solcu liderlerin bugün yaptığı çıkışlar o dönemde yapılmış olsaydı, iş şiddete dönüşebilirdi. Olmadı, ustalıkla geçiştirildi, bir evrim yaşandı ve bugün sol birinci parti oldu ...”  İnal Batu, anlattığı dönemin, KKTC’nin ilanına kadar olan dönem olduğunu söylüyor. KKTC’nin ilanından sonra devlet protokolü değişmiş ve bu değişiklikleri bizzat Batu önermiş. Çok geniş yetkilerini iade ettiğini söyleyen Batu, bu durumu şöyle anlatıyor: “… Kendi yetkilerimin azalmasını yazılı olarak bizzat ben talep ettim. Nedir bunlar? Mesela protokol sırasını değiştirttim, Türkiye Büyükelçisi hemen Denktaş’tan sonra geliyordu. Dedim ki, ‘artık böyle şey olmaz, artık burada başka bir devlet var, benim bu devletin başbakanından daha önde olmam, meclis başkanından daha önde olmam yakışık almaz’ ve kendi yetkilerimi azalttım. Bu anlamda atılan diğer önemli bir adım ise şuydu: Türk Büyükelçiliği’nin ikinci adamı bütün Bakanlar Kurulu toplantılarına katılır, ikinci bir başbakan gibi davranırdı ve akabinde büyükelçiye o günkü toplantıyı rapor ederdi, bunu ben 1984’te kaldırttım. Kısacası gelişmelere uyduk. Orada bizim tanıdığımız yeni bir devlet doğdu ve biz o devlete gereken saygıyı göstermek için gerekli protokol değişikliklerini yaptık. Tabii tam demokrasinin uygulanması, Türkiye ve KKTC ilişkilerinin daha sağlıklı zemine oturması zaman aldı. Bir TMT geleneği var, oralardan gelinmiş, Türk Büyükelçisi’nin Kıbrıs’ta ikici adam olması döneminden geçilmiş, tüm bunların aşılması zaman aldı.” ¹

Aslında İnal Batu’nun anlattıkları Kıbrıslı Türklerin bilmediği şeyler değildi. Fakat her daim meşruiyetini Türkiye Hükümetlerinin desteğine bağlayan Kıbrıslı Türk sağı, sonunda Rauf Denktaş gibi bir “Lideri”ni kaybedince Türkiye Hükümet yetkilileri tam egemenlik için düğmeye basmıştır. Burada, fikir ve dünya görüşüne katılmadığım rahmetli Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş’ın cesur ve karizmatik kişiliği yanı sıra Türkiye (Askeri ve hâkim siyaseti NP) ile kurduğu saygı temeline dayalı ilişkinin önemli olduğunu tespitini yapmak zorundayım. Dünya görüşüm açısından beni temsil etmediğini düşündüğüm Denktaş’ın Liderliğinde, Kıbrıslı Türkler, ( Denktaş Bey’in kendi aşağılamaları hariç ) TC yetkilileri tarafından hiçbir zaman son dönemde olduğu kadar rencide edilip aşağılanmamıştır. Denktaş ve UBP’nin birlikte 1990 seçimlerinde doruğa çıkardığı “Dış Karışmacılığa” karşı alkış tutması bugünlere gelmemizi sağlayan donelerden biri, beklide en önemlisidir. O gün, koşullardan dolayı buna ses çıkartmayan Kıbrıslı Türk Sağı ve 1960 döneminde Emin Dırvana olayına farklı bir gözle bakan Kıbrıs Türk Solu arasında aslında ortak bir nokta vardır. Kıbrıs Türk Solu da Sağ cenah gibi meşruiyetini Türkiye Hükümetleriyle güçlendirmek istemiştir. Son on yılda yaşanan siyasi gelişmeler göstermiştir ki, “Demokrasi” ve “Adalet” kavramları her koşulda, her dönemde aynı bakış açısı ile değerlendirilmelidir. Yoksa ilerici olmak, değişimden, devinimden bahsetmek sadece işimize geldiği zaman başvuracağımız bir kaçış rotası olarak kalacaktır. TC Elçilerinin Kuzey Kıbrıs’ta bıraktıkları iz itibariyle TC Büyükelçisi Halil İbrahim Akça’dan önce Ada’ya 1 Ağustos 2010 tarihinde TC Büyükelçisi olarak atanan değerli diplomat Kaya Türkmen, Kıbrıslı Türklerle, görevinin emrettiği iyi ilişkiler kurma yönünden çok başarılı bir yöntem izlemiş, Kıbrıslı Türklerin hassasiyetlerine saygı göstermiş ve bu sayede sol ve sağ kesimin neredeyse tamamından destek almıştır. Aynı oranda da sevilip sayılmıştır. Türkmen, Kıbrıslı Türklerle Türkiye arasındaki tarihsel bağları yeniden hatırlatmış, sosyo-kültürel anlamda yeniden bir saygı köprüsü kurmuştu. Ama nedense TC Hükümeti tarafından 17 Mart 2011 tarihinde görevden alınmış, onun yerine de kuzey Kıbrıs’taki sivil toplumun istenmeyen adam ilan edilmeli dediği, KKTC’de TC Yardım Heyeti Başkanı sıfatıyla görevli Halil İbrahim Akça, 10 Şubat 2011 tarihiyle TC Lefkoşa Büyükelçisi olarak atanmıştır. Bu atama sonrası Kıbrıslı Türklerin büyük çoğunluğu rahatsızlık duymuştur. Fakat bir kez meşruiyeti TC’ye dayandırmaya alışmış kesimlerle, aslında “vesayet altında rahat ise yaşanır”  anlayışını 

benimseyenler bu atamayla geri adım atıp, “TC ile iyi ilişkiler kurulmalıdır” demeye başlamıştır. Bugün, ülkede güçlü bir siyasi gençlik hareketinin yoksunluğu sayesinde bu boşluğu doldurmaya çalışan sivil toplum örgütleri ve özellikle ilerici genç kitleler arasında söylemleriyle popüler olan “Baraka Kültür Merkezi”, 13 Şubat 2009’da ilk kez Elçilik Önünde eylem yapıp, basın bildirisi okuduğunda bunlar “marjinaller”dir diyenler, -özellikle sağdan ve soldan her kesimin buluştuğu ortak tanım olduğu için önemlidir. TC- Kıbrıs işlerinden sorumlu eski bakanı Beşir Atalay’ın CTP-BG liderini arayıp DP-UG ile hükümet kurmaması için uyardı mı diye spekülatif haberler halk arasında kahvehanelerde ve evlerde konuşulmuştu.  9 Şubat 2009’da Baraka Aktivistlerinin yapmış olduğu basın açıklamasındaki eleştiriler “Marjinal” bulunmuştu. Bu eylemde okunan basın açıklamasında Polis Teşkilatı için açılan münhâle açık şekilde TC yetkililerinin müdahalesi eleştiriliyor ve devamında şöyle deniyordu; “…Bu duruma son vermek için ‘Polisin sivil otoriteye bağlanması’ önerisi yetersizdir ve geçersizdir. Kuzey Kıbrıs TC işgali altında olduğu müddetçe TC Kuzey Kıbrıs’taki her türlü olaydan sorumludur. Bilhassa da Kuzey Kıbrıs’taki halkın güvenliğinden. Bu olguyu unutturmanın hiç kimseye bir yararı yoktur. Tam tersine, işgal durumu sürdükçe TC şunu iyice bilimelidir ki Kuzey Kıbrıs’taki vatandaşlarımızın burnunun dahi kanatılmasından TC sorumludur! Ve dolaylı olarak onların işgali şartlarında hükümet etikleri yalanıyla iştigal eden kuklalar! Hükümet olduğunu iddia edenler, tüm bunlara rağmen demokrasicilik oyununa devam etmektedir. Hiçbir anlamı olmayan sitemkar açıklamalar yapmaları halkımızın sıkıntılarına çare olmamaktadır. Eğer mevcut durumdan gerçekten rahatsız iseler somut siyasi tavırlar geliştirmelerini ve adaletsiz uygulamaların esas sorumlusu olan TC makamları ile ilişkilerini gözden geçirmelerini kendilerine tavsiye ederiz. Ancak onların böyle bir niyeti yoktur. Tek çabaları mevcut durumu sözde bir siyasi şov ile seçim sandıklarına malzeme yapmaktır. İşgale karşı mücadele etmiş halkımıza ise bin bir mazeret sunmaya devam etmektedirler. Biz ise bu mazeretleri duymaktan bıktık. Bu yüzden de mevcut rejimin kuklalarını dinlemek yerine asıl sorumlularını protesto etmeye geldik.

Kıbrıslı Türk toplumu olarak, diyetimiz ne ise ödemeye hazırız. Bunun simgesi olarak kendilerine bu seramik heykelciği sunuyoruz. Artık kendi kendimizi yönetmek istiyoruz. Ne birilerinin vesayetini ne de işbirlikçilerinin gerekçelerini duymak istemiyoruz.” ²

Son olarak Nisan 2015 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Baraka’nın da aktif destek verdiği Sayın Mustafa Akıncı yeni Liderimiz olmuştur. Ülkedeki siyasal değişim sinyalleri ile birlikte hem Kıbrıs Sorununda bir yeni hareket ve umut gelişmiş hem de ülkede toplum nezdinde ciddi şekilde yıprandığı düşünülen iki büyük siyasi parti (UBP ve CTP-BG) geniş tabanlı bir hükümet kurmuştur. Burada Siyasi göstergeler hem dışta hem de içte Türkiye Hükümeti’nin politikaları için uygun bir hareket alanı oluşturmaktadır. Halil İbrahim Akça’dan sonra göreve yeni başlayan TC Büyük Elçimiz Sayın Derya Kanbay’ın çok kaliteli bir özgeçmişi olduğunu görüyoruz.1976 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nden mezun olan yeni Büyük Elçimiz, Yunanistan Dairesinde Başkâtiplik görevinde bulunmuş, Born’da, Lahey’de müsteşarlık görevlerini yürütmüştür.

Frankfurt başkonsolosluğu’nda ise Birinci Sınıf Başkonsolos olarak çalışmıştır. 2002 yılında Türkiye Cumhuriyeti Abuja Büyükelçisi, 2007 yılında Bağdat Büyükelçisi ve 2009 yılında Lübliyana Büyükelçisi olarak Slovenya’da görev yapmıştır. Kuzey Kıbrıs’ta görev süresi içerisinde çeşitli ilklerin yaşanacağını düşünmekteyim. Bu bağlamda Kıbrıslı Türklerin hassasiyetlerini ve sorunlarını dikkatle analiz edebilecek, çağdaş dünyaya daha yakın bir diplomat olduğunu düşünmekteyim. Büyük Elçilerin kişiliklerinin de çok önemli olduğunu sanırım yaşayarak Kıbrıslı Türkler bir kez daha tecrübe edecektir. Kıbrıs İşlerinden Sorumlu TC Devlet Bakanı Bülent Arınç’ın Cumhurbaşkanımız Sayın Mustafa Akıncı’yı ziyareti sırasında “ Biz Ağabey Kardeş” ilişkisi içerisindeyiz.” Söyleminden yola çıkarak Türkiye’nin yeni Kıbrıs politikasını dikkatle izlemeliyiz. Sayın Derya Kanbay’ın Avrupa’da geçirdiği görev süresince edindiği tecrübe ve iyi ilişkilerin Kıbrıslı Türkler için de olumlu olmasını temenni edelim ve Ağabey’e hoş geldin diyelim.

Dipnotlar

¹ http://www.kibrispostasi.com/index.php/cat/35/news/111935/PageName/KIBRIS_HABERLERI

²http://www.baraka.cc/index.php?option=com_content&task=view&id=358&Itemid=407

FİKİR CİNAYETİNİN ANATOMİSİ

Naim PINAR

naimpinar@gmail.com

FİKİR CİNAYETİNİN ANATOMİSİ

14 Temmuz gecesi 3-5 gündür e-posta adresimi kontrol edemediğimi fark ettim. Vakit geç de olsa artık şöyle bir göz atmam gerektiğini düşündüm. Çok ilginç bir gönderi dikkatimi çekti. Hacettepe Üniversitesi Felsefe Bölümü hocalarından,  aykırı fikirleriyle dikkat çekmeyi başaran Prof. Dr. Fehmi Baykan’dan gelen gönderi şöyle diyordu: “2013'te yazdığınız "Sodom-Gomorra piçleri" başlıklı yazınızı yeni gördüm. Orada beni Tayyip'in adeta avukatı olarak takdim etmenizi esefle karşılıyorum. Ben AKP'ye de, Tayyip'e de, icraatine de katiyetle muhalifim, bilinsin. O yazı 1997'nin belli bir patolojisiyle alakalı tespit ve tahlillerden ibarettir. O yazıyı bağlam dışı alıp Tayyip'in fikir ve icraatını meşrulaştırmak için kullanmak fikir cinayetidir.”¹

Bu değerli hocamızı önemsediğimden ve acaba haddimi aşmış olabilir miyim diye 2013’de yazdığım “Sodom ve Gomorra Piçleri” başlıklı yazımı tekrardan 2-3 kez okuduktan sonra kanaatimin değişmediğine emin oldum. Sonra Sn. Fehmi Baykan hocamızın ilginç “Fikir Cinayeti” itamı hakkında kararı siz değerli okuyucularımıza bırakmak üzere 2013’de yazdığım yazının bir özetini tekrardan sizlerle paylaşıp Sn. Fehmi Baykan hocamıza sonra yanıt vermek gerektiğine karar verdim. Siz değerli okuyucularımıza yazıyı hatırlatmak hem de Sn. Fehmi Baykan hocamız tarafından tartışma konusu yapılan yazımda ne demişiz yeniden bir bakalım:

“… Eski Ahit’te anlatılan hikâyeye göre, Sodom ve Gomorra şehirlerinin halkı o denli ahlaksızmış ki Peygamber Lût’un misafiri olan iki meleğin (Adam kılığında görünen NP) ırzına geçmeye kalkmışlar. Lût onlara kendi bakire kızlarını teklif etmesine rağmen isteklerinde inat etmişler. Bu iki melek Lût ve ailesini kurtardıktan sonra şehri “yıkıp, yok edip” yerle bir etmişlerdir. Lût’un karısı son anda dönüp baktığı için o da taş kesilmiş. Türkiye’de AKP iktidarından sonra çok şey değişmiştir. Sağlıktan, eğitime, ulaşımdan ekonomiye her alanda 90 yıllık Cumhuriyet’te yapılmayan birçok icraat hayat bulmuş, milli selamet geleneğinin son nesil sürümü olan AKP, üç dönem yüksek oylarla ve demokratik yollarla devlette tam hâkimiyeti sağlamıştır. Militarist devletten sivil devlete geçiş sağlanmış, devlet içerisindeki derinlik yerini serinliğe bırakmıştır. Fakat kişi hak ve özgürlüklerine gelince, AKP adeta geçmişte kendi dünya görüşüne yapılan saldırıların intikamını alırcasına, özgürlükleri başörtüsünün serbestliği mevzuuna indirgemiş ve kılık kıyafetten tutun da geriye kalan muhalif kesimlerin özgürlük alanlarına saldırmaya başlamıştır. Eline geçirdiği tek yüzü kör demokrasi kılıcını sağa sola sallamaya başlamıştır. Türkiye Cumhuriyeti’nin “Ilımlı İslam”la yoğrulmak istenmesi halkın bir kısmında tedirginlik yaratmıştır. Öte yandan iktidardan her gideceğini hissettiğinde rejim tehlikede türküsünü söyleyen ve generalleri darbeye davet eden CHP’nin demokrasiden habersiz olması ve muhalefette bile halkına sosyal projelerle ümit veremeyen, değişmez yapısı sonucu, Türkiye’nin büyük çoğunluğunun ümitsizce, güçlü olandan yana biat etmesini getirmiştir.

Türkiye “aydınlarının” büyük çoğunluğu çağdaşlık ve demokrasi algısı ise çeşitli (Kemalizm, Türkçülük vb.) kalıplar nedeniyle perspektifi dar, vizyonsuz felsefi tartışmaların kısır döngüsünde kalmaktadır. Türkiye’de vizyon sahibi aydınlar ise, küçük azınlık bir grup olarak feryat etmektedirler. AKP hükümetinin 20 gündür başına adeta bela olan Taksim Gezi Parkı Direnişçileri aslında sadece yeşil dostu bir protesto için orda değildirler. Zaten bunu herkes açıkça görmektedir. Fakat Tayip Erdoğan’a göre küçük bir grup olan sade vatandaşların oluşturduğu yeşilci grup, sadece bu amaçla ordadır ve bunun dışında birde kışkırtıcı marjinaller var ki, “onlar ideolojiktir”. Refah Partisi iktidarı sırasında yaşanan anti demokratik darbe girişimlerine karşı mücadele vermiş bir kişi olan Tayip Erdoğan’ın ideolojilerle ve batılı anlamda giyinen kesimle hep arası açık olmuştur. Fakat ne gariptir ki, 1997 yılında Refah Yol Hükümetinin iktidardan uzaklaştırılmasından sonra, tekrar iktidara gelmenin anahtarı olarak, AKP, hep demokrasiden ve sivilleşmeden bahsetmiştir. Şimdilerde ise Tayip Erdoğan keskin bir dille kitleselleşen bu özgürlük taleplerini dillendirenlere, çapulcu ve yoldan çıkmış ahlaksızlar demekte, gençlerin ulu orta seviştiğinden yakınmakta, alkol’ün sınırlandırması yasasının uygulamada yaratacağı toplumsal çatışma ve kamplaşmayı görmezlikten gelmektedir. Kendisine göre, İslami gençlik dışında bir gençlik ancak yoldan sapan sapkınlar olmaktadır. Bu nedenle medya üzerinde sıkı denetim şart, eğitimde “Ilımlı İslam”a yönelmek şarttır.  Bu amaçla devlet kamusal alanlarda bazı yasaklar koyabilir ve koymalıdır.

Şimdi siz değerli okuyucularıma Türkiye’de yayın hayatına 1997 yılında başlayan çok severek okuduğum Doğu-Batı Dergisinin ilk sayısında okuyup hayal kırıklığına uğradığım bir makaleden bahsetmek istiyorum. O günlerde Türkiye’de Refah Yol Hükümeti iktidardaydı ve CHP o bildik yanık türküsüyle Mustafa Kemal’in askerlerini demokrasi ve devletin rejimini korumak maksadıyla müdahaleye çağırmaktaydı, dergide birçok bilim insanı çeşitli konularda kapsamlı makaleler yazıyordu. Fakat bir tanesi vardı ki, Tayip Erdoğan’a ışık tutarcasına döktürmüştü Kendi gençliğini, çağdaşlık ve demokrasi kavramlarını o müthiş felsefesiyle açıklıyordu. Makalesinin başlığı dikkat çekiciydi: “Fikir Hürriyetinin Sınırlanmasının Lüzumu Üzerine”. Yazar ise Türkiye’nin en önemli üniversitelerinden Hacettepe’de Prof Dr. unvanı ile Felsefe bölümünde ders veren Fehmi Baykan beyefendiydi. Bu beyefendi, fikir, hürriyet kavramlarını açıkladıktan sonra insanlığın git gide yozlaştığını anlatıyor, ideolojileri bilimsellikten uzak hastalıklar olarak açıklıyordu. Batının ahlak değerlerinin ve biliminin ayakta kalmasını da kilise ve Hıristiyanlık dinine bağlıyordu. Dünyadaki bu “soysuzlaşma” kültürüne de “Sodom-Gomorra” kültürü adını veriyordu. Bakın hocamız Türkiye’nin o günkü portesini nasıl değerlendirmişti: “Piyasadaki pek çok gazete ve televizyon şirketine sahip olan bir-kaç ‘malûm’ holding, sırf kendi menfaatini azamileştirmek için her türlü hukuksuzluğu ve ahlaksızlığı yapmaktadır. Bunların gazete ve televizyonda yaptıklarını serlevhalarla (başlık NP) hatırlatayım: 1- Bunlar son birkaç yıl öncesine kadar Kürtçülüğü ve Alevi kışkırtıcılığını desteklediler. Bunu yaparken de ‘demokrasi, insan hakları, çağdaşlık’ sloganlarını paravan olarak kullandılar. 2- ‘malûm medya’, solcu, Kürtçü yazar-çizer taifesi mahkûm edilmeye kalksa hemen yaygara koparır, hukuk düşmanlığı yapar ve o hâkimleri teşhir ederler; sonra da ‘brifingci generallerin’ toplantısına katılıp onları ayakta alkışlayan hâkim ve savcıları öve öve bitiremezler. 3- ‘malûm medya’ anarşistlerin, solcuların, Kürtçülerin kanunsuz gösteri yürüyüşlerini tarafgirâne bir biçimde sunar; bu esnada polis şayet bu mikropların birine birkaç cop vurmaya kalksa hemen –bu sahneleri milyon kere tekrar ederek- polis düşmanlığı yaparlar. Ama aynı olaylarda bu haşaratın polise küfretmesini, vurmasını, hatta kurşun sıkmasını ya göstermezler yada ‘gençlerin’(!), ‘öğrencilerin’  (!?) tabii haklıymış gibi sunarlar. ‘Malûm medya’ devamlı polis düşmanlığı yaparak, bir taraftan emniyet güçlerini ürkütüp sindirerek görevlerini yapamaz hale getiriyor, öte yandan da halkı polisten soğutuyorlar. Polisin kanunsuz gösteri yapanlara karşı cop kullanması vazifesi ve salahiyeti dâhilindedir. Televizyoncuların kameraları polisin copundan çok daha tehlikelidir ve zarar verir. Ben polisin sadece kanunsuz gösteri yapan şirret militanları değil, aynı şirretliği kalem ve kameralarıyla ika eden sözde gazeteci taifesini de coplamasını anlayışla karşılıyorum. Bu vesileyle hatırlatayım ki, polisin birkaç cop vurmasına ‘işkence’ olarak izam edenler, ‘demokrasiye, insan haklarına, çağdaşlığa’ aykırı diye yeri göğü inleten ilericiler (!), çağdaşlar (!) aynı anda da cuntacı askerleri ve darbeyi alkışlarlar! 4- ‘Malûm medya’ devamlı hadiseleri çarpıtarak sunar, yalan haberler verirler. Kendilerine düşman gördükleri siyasetçilere ve diğer görevlilere iftiralar atarlar; onların beyanlarını ve fiillerini tamamen çarpıtarak halkın gözünde kötülerler. Bunlar, gene kendi tabirleriyle devamlı ‘yargısız infaz’ ediyorlar, suç işliyorlar. 5- Bu cümleden olmak üzere, ‘bu medya’, şahısların özel hayatını ihlal eder, gizli kameralarla, konu fahişeleriyle her türlü edepsizliği ‘araştırmacı gazetecilik’ olarak piyasalarlar. Sonra da bu ‘ahlaksız medya’ döner, emniyet vatandaşın telefonunu dinliyor, diye, izam edilmiş iddialarla devlet düşmanlığı eder. 6- ‘Malum medya’ devamlı şehvet tahrikçiliği yapar, milletin ahlakını bozar. Bunların her gün ekranda gösterdiği filmlerde evlilik dışı cinsi ilişki, zina tabii yaşama şekli olarak sunuluyor. ‘Bu Medya’ her gün göğüsleri bacakları apaçık ortada kadın manzaraları sunar (sanki, ‘dersimiz jinekoloji’imiş gibi). Memlekette ne kadar fahişe varsa ‘sanatçı’(!) namıyla meşhur ediliyor ve bu kepaze mahlukların dejenere yaşama şekilleri ‘çağdaşlığın’ icabı olarak halka sunuluyor. Televizyonda beş vakit bunları seyreden yeni nesiller de, haliyle gördüklerinin tesirinde kalıyorlar ve bu şekilde davranıyorlar. Şu caddelerin haline bakın! Kadınlar kızlar, sanki ‘müşteriye çıkmış fahişe’ kılığında dolaşıyorlar. Oğlanlar, saçı-sakalı, kılığı, kulağında küpesiyle tam manasıyla dejenere hippiler. Bu ‘çağdaş gençler’(!) kamuya ait yerlerde, hatta üniversite koridorlarında dahi, sarmaş dolaş öpüşürler etraflarına aldırmadıkları gibi, yanlarından bir hoca geçerken bile takmazlar. Ben bu durumlara –Hacettepe Üniversite’nde- her gün şahidim: İkaz edildikleri zamanda şirretleşirler. Bu SODOM-GOMORRA PİÇLERİ ‘malum basının’, ilericilerin, solcuların, liberallerin, yani cümle garpperestlerin eseridir: İftihar etsinler! Bu münasebetle belirteyim: bu garpperest taife ve onların propagandasının tesirinde kalan askeriye, başörtülülere ve sarıklı-sakallı-sakolu tiplere savaş açtı. ‘Brifingcilerin’ emriyle İstanbul’un bazı semtlerinde de ‘sarıklı’ avına çıkıldı. Şimdi soruyorum; başörtülüleri ve sarıklı-sakoluları tehlike gören çevreler, SODOM- GOMORRA PİÇLERİNİ memlekete faydalı ve lüzumlu mu görüyorlar? Bu yaygınlaşan ve ‘normal yaşama şekli’ haline gelen Sodom-Gomorra Kültürü, yoksa ateizmin (atatürkçülüğün), çağdaşlığın, ilericiliğin, solculuğun tabii icabımı görülüyor? Neden cuntacılar, Batı Çalışma Grupları bu dejenerasyon karşısında tamamen sessiz ve pasiftir? ‘İrtica’ birinci derecede ‘milli tehlike’ de (askeri hedef), bu epidemik (yaygın) hale gelen patolojik ahlaksızlık ‘milli matlup’ mu (talep edilen, istenen), askeri gaye mi?! askeriye ya bu mevzulara hiç karışmasın (ki hukuki olan da budur), yok eğer karışacak ise bari nesnel (objektif) olsun da ‘da büyük tehlikeyi’ de görüp ona karşı tavır koysun (bu vesileyle belirteyim; ben sarıklı-sakolu tipleri savunmadığım gibi, bilakis bunlara da karşıyım. Karşı olmamın sebebi sadece görünüşlerini iğrenç bulmam değil-bu benim şahsi duygumdur- ama, bu taifenin bu kılıkta gezmelerine ‘dinin gereği’ olarak sunmalarıdır. Bu tavırları tamamen yanlıştır: Sarığı-sakoyu ‘sünnet-i seniyye’ görmek ve göstermek beyinsizliktir. İslam’ın sarıkla-sakalla, kıyafetle alakası yoktur. Benim nazarımda sarıklı sakallılar da bir tür hippidir. Nasıl ki 1960’larda batıda kurulu düzene başkaldıran serseriler protestolarını saç-sakala, dejenere kıyafetle ortaya koydular ise, bizdeki şuursuz dinbazlar da kurulu düzene olan tepkilerini aynı şekilde, saç-sakalla, sarıkla ortaya koyuyorlar. Bunların tepkileri aslında, Sodom-Gomorra Kültürünedir…”²

Prof. Dr. Fehmi Baykan, fikir hürriyetinin yasaklanmasının şart olduğunu söylemekte ve TC anayasasının 13. Maddesini (Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması)  hatırlatmaktaydı. Bu değerli hocamız, Türkiye’de 1923’e kadar olan dönemi bir düalizm olarak açıklıyor; “Bir yanda “bilâ kaydü şart” batılı olma yanlıları, öte yanda da dini dünya görüşünü terk etmeden ilim ve fennin alınmasından yana olanlar.”³

Baykan,  bu ikili dünya görüşünden batı yanlıları zaferle çıktı, diyor ve ekliyordu;  “YASAK RAHMETTİR”⁴ Bugün Türkiye’de Taksim Gezi Parkı ile alevlenen olayların 20. Gününe gelindi. Tayip Erdoğan deyim yerindeyse geri adım atmak yerine bu olaylara karışanları ve özgürlük talebinde bulunanları çapulcu ilan etmektedir. Fakat devletin bekası için bir olağanüstü halin ortaya çıkmak üzere olduğunu hissettiren açıklamalar yapmaktadır. Tıpkı ‘irtica’ korkusuyla generallerin ve derin siyasetin yıllarca İslamik değerlere saldırısı gibi, ülkenin (DEVLET) tehdit altında olduğunu ve bunun dış bağlantılı olduğunu söyleyerek bir olağanüstü hal çığırtkanlığı yapılmaktadır. Yasakçı zihniyetin demokrasiyle iktidara geldiği birçok örnek tarihte gizlidir. Bunların en çarpıcı olanı ve modern totalitarizmin en güzel örneğini teşkil eden Nazi devleti örneğine bakarsak; “Hitler iktidarı alır almaz (ya da daha doğru bir değişle, iktidar ona teslim edilir edilmez), 28 Şubat’ta Halkın ve Devletin Korunması Kararı’nı ilan etti; bu karar, Weimar Anayasası’nın kişisel özgürlüklerle ilgili maddelerini askıya alıyordu. Karar hiçbir zaman yürürlükten kaldırılamadı, öyle ki bütün Üçüncü Reich hukuki açıdan on iki yıl boyunca süren bir olağanüstü hal olarak değerlendirilebilir. Bu açıdan modern totalitarizm, olağanüstü hal aracılığıyla yalnızca siyasi hasımların değil, şu ya da bu nedenden ötürü siyasi sistemle bütünleştirilemeyecekleri belli olan yurttaş kesimlerinin bedenen ortadan kaldırılmasına izin veren yasal bir iç savaş olarak tanımlanabilir.”⁵ Agamben, İşte Hitler’in uygulamalarından günümüze Olağan üstü hal uygulamaları, “kalıcı acil durum halinin iradi olarak oluşturulması (büyük bir olasılıkla teknik açıdan bu dile getirilmese de), çağdaş devletlerin demokratik denilenlerinin de temel uygulamalarından biri haline geldi” demektedir. Tayip Erdoğan başkanlığındaki Hükümet önümüzdeki günlerde olağan üstü hal çağrısı yapıp Prof. Dr. Fehmi Baykan’ın bahsettiği TC anayasasının 13. Maddesinden bahseder mi diye düşünmeden edemiyor insan!

Türkiye’de 1997’de Prof. Dr. Fehmi Baykan’ın Sodom-Gomorra Piçleri diye tanıttığı üniversite gençliğinin bugün, fikir hürriyeti için savaş veren çapulcular olarak sahne alması ve Tayip Erdoğan’ın Fehmi Baykan ile aynı örnekleri vermesi acaba bir tesadüf müdür?

2013’de kaleme aldığım yazım yukarıdaki gibidir. Burada sadece hocamızın beyanı üzerine anlıyoruz ki siyaseten AKP ve Tayyip Erdoğan’ın politikalarının karşısındadır. Ben zaten bu hususta bir iddia ortaya koymadım. Sadece belli bir dönemdeki patolojik durum analizinin ne kadar yanlış ve özünde sakat olduğuyla ilgilendim. Burada asıl üzerinde düşünülüp çalışma yapılması gereken konu Türkiye’nin en önemli üniversitelerinden birinde üstelik felsefe bölümünde ders veren hocamızın fikir özgürlüğünün sınırlandırılmasının gerekli olduğunu savunurken hiç tasvip etmeyeceği bir zihniyetle özünde nasıl paralellik gösterdiği mevzuudur.

Prof. Dr. Fehmi Baykan, Sodom ve Gomorra ahalisinin bu ahlaksızlıkla bezenmiş kültürünü 1997’deki batı yanlısı (garppersest) Türkiye gençliğinin ve “malum medyasının” kültürü ile ilintilendirmiştir.  Gerçi hocamız bunu bir dönemin (1997’nin) belli bir patolojisi (hastalığı) olarak ele almış diyor. Ben de zaten farklı olduğunu söylememişim. Fakat benim üzerinde durduğum bununla mücadele yöntemi olarak hocamızın önerdiği “Fikir Hürriyetinin Sınırlanmasının Lüzum” geldiği düşüncesidir. Gezi Parkı olaylarında toplumun belli bir kesimi tarafından AKP iktidarının yaşam şekline ve özgürlüklere olan saldırısı karşısında güçlü bir ses verilmişti. Sanırım Tayyip Erdoğan’a “Işık Tutarcasına” tabirini kullanmam hocamızı oldukça üzmüş. O nedenle bunu düzeltme ihtiyacını fikir hürriyetine saygım ve dünya görüşüm açısından gerekli görüyorum. Hocamızın Tayyip Erdoğan’a ışık tutması tabi ki mümkün değildir. Fakat tekrardan söylemek isterim ki esas vurgu yaptığım fikir ve düşüncelerimizin sınırlandırılması tezinin tedaviye muhtaç durumudur. Sn. Baykan yasakçı zihniyeti öven bir düşünceyi savunur halde iken nasıl oluyor da Fikir Cinayeti tabirini kullanabiliyorsunuz. Bugün AKP ve Tayyip Erdoğan’ın da aynı zihniyetle yasak rahmettir demesi arasında bir düşünsel fark görmek mümkün mü? Yoksa fikir hürriyetinin sınırlandırılması konusun da her dönemin kendine has koşulları var ve bu sadece 1997’nin bir kültürel hastalığı olarak mı görülmelidir. Zira daha fikir dile gelmeden “yasak rahmettir” diyerek bu dönemsel patolojik durumu ortadan kaldırmayı önermişsiniz. Ayrıca çok iyi etüt ediğinizi düşündüğüm Hegel’in “Yabancılaşma” kavramı için “bilimsellikten uzak” diye tanımladığınız bir ideolojinin kurucusu olan Karl Marks’ın şu sözlerini de dikkate değer buluyorum: “Koşuldan dolayı yanılsamalardan vazgeçme isteği, Yanılsamalar gerektiren bir koşuldan vazgeçme isteğidir.” Son olarak;  makalenizi bağlam dışı alıp Tayyip Erdoğan’ın fikir ve icraatını meşrulaştırmak için kullanmak “fikir cinayetidir” diyorsunuz. Oldukça enteresan bir bakış açınız olduğunu düşünüyorum. Fikir özgürlüğünü sınırlandırmayı hal çaresi gören siz, polisin şiddet uygulamasını onaylayan siz, yasak rahmettir diyen siz fakat Tayyip Erdoğan’ın fikir ve icraatlarını meşrulaştıran benim kalemim. Sn. Fehmi Baykan hocam, Türkiye’nin düalist bir siyasi yapısı olduğunda hem fikiriz. İttihat ve Terakki geleneğine de sizin bilim ve irfan ehli kesim diye tanımladığınız kesime de derinlemesine baktığınızda patolojik vakalar oralarda da mevcuttur. Batının ahlak değerlerinin ve biliminin ayakta kalmasını da kilise ve Hıristiyanlık dinine bağladınız. Ben bu görüşe ve tahlilinize de katılamıyorum. Batı’da bilim, dine ve kiliseye rağmen ayakta kalmayı başarmıştır. Sn. Fehmi Baykan hocam, belli bir dönemi değerlendirirken Türkiye’deki bir grup aydının da ne kadar karanlıkta kaldığını üzülerek görmekteyim. Sizin gönderinizi okuduğum gün Thomas Paine’in akıl çağı kitabını okuyordum. Kitap 1794 gibi eski bir tarihte kaleme alınmış. Tabii muhakkak okumuşsunuzdur. “Akıl Çağı” adlı bu eşsiz kitabı okumadıysanız tavsiye ederim. Batının son yüzyıldaki en zeki bilim insanlarından biri olarak gösterilen Neil de Grasse Tyson diyor ki; “Dünya üzerinde temel özgürlük kaynağının rasyonel düşünce olduğunu anlamak için Akıl Çağı kitabı okunmalı.” Ben sizin yaşınıza hürmet ettiğimi belirtmek isterim. Fakat “Fikir Hürriyetinin Sınırlandırılmasının Lüzumu Üzerine” ortaya koyduğunuz tespitlere değil, özündeki yasakçı zihniyete katiyen katılmadığımı yinelemek isterim. Thomas Paine’in Akıl Çağı adlı eserinin son cümlelerini batıda bilimin nasıl gelişme gösterdiğine dair bir ışık olması için sizinle paylaşıyorum: “ Düşünceler özgür olursa, din ya da siyaset konusunda gerçeğin güçlü ve nihai biçimde galip geleceğinden eminim.”⁶ Sayın hocam tekrardan 1997’de yazdığınız yazınızı okumalısınız. Belli bir dönemin patolojisi olarak yaptığınız tespitlerin özünde özgürlüklere saldıran tüm fikirlerle hatta ideolojilerle aynı kaynaktan beslendiğini göreceksinizdir. Bu bağlamda “Fikir Cinayetini” 1997’deki yazınızın özündeki yasakçı zihniyette bulacaksınızdır.

Dipnotlar

¹ Prof. Dr. Fehmi Baykan, fehmibaykan@gmail.com, 11 Temmuz 2015,

² Baykan, Fehmi, Fikir Hürriyetinin Sınırlanmasının Lüzumu Üzerine, Doğu-Batı Dergisi, Yıl:1 Sayı:1 Kasım,Aralık 1997 Sayfa: 110-112

³ Baykan, Fehmi, Fikir Hürriyetinin Sınırlanmasının Lüzumu Üzerine, Doğu-Batı Dergisi, Yıl:1 Sayı:1 Kasım,Aralık 1997 Sayfa: 117

⁴ Baykan, Fehmi, Fikir Hürriyetinin Sınırlanmasının Lüzumu Üzerine, Doğu-Batı Dergisi, Yıl:1 Sayı:1 Kasım,Aralık 1997 Sayfa: 121

⁵ Agamben, Giorgio, Olağanüstü Hal, varlık yayınları, Sayı:967, 1.Basım, Nisan 2008, Sayfa: 9

6 Paine, Thomas, Akıl Çağı, İş Bankası Kültür Yayınları, 2012, İstanbul, Sayfa: 175.

120 SENE EVVEL LEFKOŞA'DA RAMAZAN GECELERİ..

Naim PINAR

naimpinar@gmail.com

120 SENE EVVEL LEFKOŞA’DA RAMAZAN GECELERİ…

İkinci Cihan Harbi’nin son evreleri yaşanırken, Kıbrıs Müslüman ahalisi için de o uğursuz, karanlık ve fakirlik yılları içerisinde kutsal Ramazan ayları başlamıştı. Kıbrıs’ta Osmanlı’nın yıkılma evreleri olan 19. Yüzyılın sonunda bile Ramazan ayları halkın sevinç ve eğlence kaynağı olmayı sürdürmüştür. Fakat 1945 yılında geçmişteki ramazanları hatırlayanlar, o günlere özlem duyanlar, savaş yıllarının sırtında bir yük olarak yaklaşan ramazan aylarını eskisi gibi canlı ve heyecanlı bulmuyordu. 1945’lerde yaşanan Ramazanların artık eski ihtişamında olmadığı açıktı. ABD’nin Hiroşima ve Nagazaki’ye bıraktığı atom bombalarının ardından kısa bir süre sonra Kıbrıs Müslüman ahalisi ramazan aylarına girer. Kıbrıs’ta dönemin ileri gelenlerinden Fadıl Niyazi Korkut’un Yankı Gazetesi işte bu uğursuz savaşın beşiğinde Müslümanlar için kutsal olan ramazan aylarının 50 yıl evvel nasıl olduğu hakkında “Eski Ramazanlar” başlığı altında iki bölümlük bir yazı dizisi yayımlar. Korkut, 19. yüzyılın son yıllarında Lefkoşa’nın eski ramazanlardaki canlılığı ve farklılığı hakkında şunları yazmaktadır: “Geçen Perşembe gününden beri ramazan ayına girmiş bulunuyoruz. Bugün bu ayın girişini çoğumuz sezmiyoruz. Çünkü genel yaşayışta bir değişiklik görülmüyor. Hâlbuki çok değil, elli yıl geriye (1895 NP) dönecek olursak bugünkü neslin yadırgayacağı bambaşka bir hayat karşısında kalırız. O zaman ramazan girer girmez yaşayış tarzı büsbütün değişir, gündüz hayatı söner ve onun yerine bir gece hayatı başlardı. Yiyecek ve içecek yerleri, yani aşçı dükkânı, kahvehane ve kıraathane gibi yerler akşama kadar kapalı ve ancak akşam ezanına yakın açılırdı.  Bütün gün ıssız bir manzara arz eden sokaklar iftardan sonra canlanırdı. Halk sırf ramazana mahsus olarak süslenmiş, genişletilmiş veya yeniden açılmış olan aşçı ve tatlıcı dükkânlarında midelerini doldurmak ve kahvehanelerde çubuk veya nargile tellendirmek, yüzük oynamak, karagöz seyretmek, saz veya meddah dinlemekle vakit geçirirdi. Kibar sınıf ise gecede bir selamlıkta toplanırlar ve mükellef iftar sofralarından sonra geceyi şaklabanlık ve gevezelikle geçirirlerdi. Tiryakiler bu gece hayatını sabah ezanından bir, bir buçuk saat evvel okunan er ezanına, yani yemek kesimi saatine kadar uzatırlardı. Birkaç aşçı dükkânı ile kahvehane sırf tiryakilere mahsus olmak üzere o vakte kadar açık bulundururdu. Er ezanında tiryakiler ve uyanık kalan sair oruçlular ağızlarını çalkalarlar ve uykuya yatarlardı. Öğleye doğru uyanırlar ve ondan sonra günün büyük bir kısmını camilerde geçirirlerdi. Bunun için ramazanlarda camiler bahusus Lefkoşa’nın Ayasofyası, mabedden ziyade toplantı yeri halini alırdı. Öğle namazından sonra cemaat köme köme toplanırlar, kimisi ilahi okur, kimisi fıkralar anlatır ve kimisi de eşek şakası denilebilen gevezeliklerle eğlenirlerdi. Mesela şimdiki gibi yaza tesadüf eden bir ramazanda, ihtiyar bir tiryaki caminin serin bir yerinde cübbesini arkaya atarak tiryaki dalgası geçirir. Bu sırada gevezenin biri eline geçirdiği bir iğne ile cübbeyi hasırın üstüne iliştirdikten sonra arkadaşlarıyla birlikte bir kenara çekilir. Bir müddet sonra dalgadan uyanıp da yerinden kalkmak isteyen tiryaki yüzüstü düşerek etrafına küfürler savururken, geveze ile arkadaşları da kahkaha atarak eğlenirler. Bu eğlentiler ikindin zamanına kadar devam ederdi. O zaman cemaat sıklaşmaya başladığı için cami de tekrar resmiyetini takınırdı. Namazdan sonra cemaat vaiz dinlemekle vakit geçirirdi. Bu vaizlerin hemen hepsi Konya Medresesinde yarım yamalak tahsil gördükten sonra para toplamak için etrafa dağılan cerci (gezici NP) hocalardı. Bunların vaizleri ezberlenmiş tekerlemelerle, uydurma fıkralar ve softa sayıklamalarından ibaretti. Fakat ağızları pek kalabalıklı olduğu için dolaplarını döndürürlerdi. Arada bir duralayacak olurlarsa “Hele diyelim aşk ile şevk ile eşhedü vs.” diyerek sözün altını toplarlar ve bir kerede toplayamazlarsa “Bir daha diyelim” diyerek, birkaç kere tekrarladıktan sonra sözün ucunu yakalarlardı.(…) Vaizden sonra cemaat yavaş yavaş dağılır ve cami önünde toplanan, çerezcilerden çerezler aldıktan sonra salına salına evlerine dönerlerdi.¹ Fadıl Niyazi Korkut’un Yankı Gazetesinde “Eski Ramazanlar” başlığı ile yayınladığı yazı dizisinin ikinci bölümünde bahsettiği kişilikler ve oruçluların zamanlarını nasıl geçirdiği üzerine hatırında kalanlar dikkate alındığında, Kıbrıslı Müslüman Osmanlı tebaasının farklı yanları ortaya çıkmaktadır. Kıbrıslı Türklerin 120 yıl evvel de kültüründe var olan birbirini alaya alma ve bunun üzerinden eğlenme geleneğinin bugün halen izlerini görmekteyiz. Korkut’un 120 yıl evvelki ramazanlar içinde ilginç kişilikler hakında anlattıklarına dönersek Lefkoşa eşrafından sigara tiryakisi Ağah Efendi için arkadaşlarının tertiplediği şakayı şöyle aktarmaktaydı: “… Lefkoşa’nın eşrafından Agâh Efendi sigara tiryakisi olduğu için akşam ezanı yaklaşmadıkça evine dönemezmiş. İkindi namazından sonraki vaizler bitince doğrudan doğruya evine dönmez ve ellerini arkasına bağlayarak Arasta, Balık Pazarı, Kurtbaba Sokağı ve Asmaaltı’ndan yavaş yavaş gider ve böylelikle akşamı bulurmuş. Lefkoşa’nın zürafasından olan Pertev Efendi bir ramazan akşamı Agâh Efendi’ye bir azizlik yapmayı düşünmüş ve arkadaşlarını Asmaaltı dükkânlarına yerleştirdikten sonra mutat yolundan evine dönen Agah Efendi’yi takibe başlamış. Agâh Efendi Kurtbaba yokuşunu tuttuğu zaman alt perdeden havlamış ve Agâh Efendi’nin elini hafifçe ısırmış. Agâh Efendi arkaya bakmaya lüzum görmeksizin “oşt bre” demiş ve yoluna devam etmiş. Asmaaltı’na gelinceye kadar havlamalar ve ısırmalar birkaç kere tekrarlanmış. Fakat Agah Efendi hiç istifini bozmamış ve yalnız “oşt bre” diyerek yoluna devam etmiş Asmaaltı’na geldiklerinde Pertev Efendi havlamayı ve ısırmayı hızlandırmış. O zaman Agah Efendi iftar zamanının verdiği bütün mecalsizliğe rağmen biraz davranmış ve gene arkaya dönmemekle beraber elini sallamış ve biraz daha yüksek sesle “oşt bre kuduz mu oldun?” demiş ve gene yoluna devam etmek istemiş. Fakat dükkânlarda saklı olan arkadaşların kahkahalarını işitince işin farkına varmış ve hep birden gülerek dağılmışlar.² Korkut’un anlatılarından anlaşıldığı üzere 120 sene evvelki ilginç simalardan biri de meşhur afyon tiryakisi Mustafa Baba’ymış. Eski ramazanlarda oruçlular günlerini geçirmek için çocukça şakalar ve yarenlikler yapıyor, afyon ve enfiye tiryakileri komik görüntüler içerisinde çeşitli hikâyelere kahraman oluyorlardı : “Meşhur afyon tiryakilerinden Mustafa Baba, ramazanın yaklaştığını görerek, afyonu biraz fazla kaptırmış ve üç kapılı kahvehanenin bir köşesinde adamakıllı sızıp kalmış. Bunu gören bazı gevezeler bir çocuk bulmuşlar ve Mustafa Baba’nın kulağına “Mustafa Baba ramazan geldi” diye bağırtmışlar. Afyonu patlatılan Mustafa Baba sersem sersem gözlerini açıp da karşısında genç bir delikanlı görünce hemen cevap vermiş : “Sen sevin bre… Hamamlar sabaha kadar açık kalacak.” Korkut’un yazısından öğrendiğimiz bir diğer ilginç sima ve olay ise meşhur 31 Mart Vakasının suçlularından olduğu iddia edilen ve idam edilen Derviş Vahdeti ile Eski Sarayönü imamı arasındaki ilginç şaka olayıdır: “Eski Sarayönü imamı meşhur enfiye tiryakilerindenmiş. Bir ramazan günü İmam Ayasofya Camisinin bir köşesinde dalıp kaldığı sırada caminin müezzinlerinden Hafız Derviş-31 Mart Vak’asından dolayı idam edilen Derviş Vahdeti- imamın kulağına yüksek sesle bağırmış: “Bugün çarşıya hostez gelmedi?” Belinleyerek uyanan imam, hafızın şaşı gözlerine bakarak “ ben çarşı ağası mıyım be şaşı gözlü p..…” cevabını vermiş. Bu imam aynı zamanda boğazına düşkünmüş ve hele tatlılara bayılırmış. Bu sebepten ramazanlarda kendi kendini dostlarına davet ettirirmiş. Bu kabilden olarak Lefkoşa’nın zenginlerinden Derviş Paşa’dan da bir kadayıf ziyafeti istemiş. Paşa bunu vesile ederek imama bir azizlik yapmayı düşünmüş. Şişecilerden ince kıyım talaş buldurarak iyice haşlattıktan sonra kadayıf pişirir gibi güzelce kızartıp bir siniye kurtartmış ve o akşam imamı iftara davet etmiş. İmam oh! Oh! diyerek bir sini talaşı yuvarlamış. Yuvarlamış ama paşa sonradan vesveseye düşmüş ve imamın arkasını boşlamamış. O gece teravihi Sarayönü Camisinde kılmış ve namazdan sonra da imamın odasından ayrılmamış. Hatta imamın misafirleri dağıldıktan sonra da geç vakte kadar imamın penceresinin altında nöbet beklemiş. Garibi şu ki, paşa geceyi telaş içinde geçirirken, imam da talaşı rahat rahat hazmetmiş.³ Fadıl Niyazi Korkut’un 120 yıl evvelin bir diğer ilginç siması olarak bahsettiği Kırnılı Osman Efendi veya namı değer “Efendi” kafayı tanrı aşkıyla bozmuştu. Fakat dini bilgisi olmayan bu ilginç Kıbrıslı için ramazan aylarında başından geçen olaylar oldukça ilginçtir. Korkut’un anlatılarında ayrı bir yere sahip olan Kırnılı Osman Efendi’nin obur kişiliği ve ramazan hikâyesi ise şöyledir: “ … Efendi’den bahsedince hatırlamamak elden gelmiyor. İrfani obur bir meczuptu. Daima beraberinde bir dağarcık bulundurur ve her ne zaman acıkırsa bir çeşme başında dağarcığını açar ve tıka basa karnını doyururdu. Ramazanda bir gün nasıl olduysa oruç tutmaya heves etmiş. Fakat ikindiden evinin avlusunda yemekleri sıralamış ve sofranın başına geçerek evine yakın olan Dükkanlarönü minaresini meterise almış, kandillerin indirilmesini bekliyormuş. Vakit geçip de kandillerin indirilmediğini gören İrfani dayanamamış ve müezzine bakarak, tekrar tekrar çağırmış: “İndir p….”⁴ 120 yıl evvelki eski ramazanlar, Lefkoşa’yı gündüzleri karanlığa ve sessizliğe bırakırken, geceleri de ışıl ışıl parlayan bir yıldıza dönüştürüyordu. Kıbrıslı Müslüman ahali adeta gece hayatının tadını çıkartıyor, ramazan onlar için ayrı bir eğlence yaşamına kapı açıyordu. Fakat yıllar geçtikçe Kıbrıslı Müslümanlar için ramazan, değişen koşullar ve yaşayışla birlikte eski ihtişamından çok uzak, solgun ve cansız bir renge bürünmüştür. İşte o eski günlerin özlemi içerisinde, İkici Cihan Harbi’nin hemen ardına gelen ilk yıl olan 1946’da kutsal ramazan ayı için Halkın Sesi Gazetesinde “ Mübarek Ramazan Girerken” başlığı altında şunlar yazmaktaydı: “ Eski Ramazana on bir ayın sultanı derlerdi. Hakları da yok değildi. Çünkü mübarek ayın gelişiyle, dede külahı kelle şekerleri, mis kokulu Anadolu ve Halep yağları, can çekici beyaz, sarı ve gül renkli İstanbul güllaçları, bal biteğini andıran ekmek kadayıfları, iştah açan Kayseri pastırma ve sucukları, tabiatın kokularını taşıyan salatalıkları, yağı çalınmamış Baf kaymakları, rahmetli Rüzgâr ustanın mezdeki kokulu meşhur çörekleri ve daha hatırlayamadığımız bin çeşit gıda maddeleriyle çarşı donanır ve hakikaten ramazan onbir ayın sultanı olduğunu belli ederdi. (…) Fakat yazık, hem de çok yazık. Çünkü her gelip geçen yıl, ramazanın o can çekici hususiyetlerinden birer parça çalmış ve adeta dirilmeyecek bir surette onları geçmişin karanlıklarına gömmüştür. Hele dünyayı kasıp kavuran ve beşeriyetin maneviyatında büyük bir tahribat yapan İkinci Cihan Harbi, ramazanın da saltanatından hiçbir eser bırakmamıştır…⁵ Lefkoşa’da 120 yıl evvel yaşanan ışıltılı ramazan geceleri, Kıbrıslı Türklerin kültürel özelliklerini yansıtan eğlence ve yaşayışları çok geride kalmış görünüyor. Fakat bugün bile ramazan geldiğinde bir gelenek haline gelmiş ve bugünlere geçmişin kokusunu ulaştırmış olan mezdeki kokulu çörekler karşımıza çıktığında o maneviyatı yüksek geçmişi anmadan, dini ve kültürel yaşanmışlıkları hatırlamadan bir yanımız hep eksik kalmaktadır. İnananın da inanmayanın da birlikte aynı çörekten bir parça yemek için fırınlarda buluşması da sanırım bu dini ve kültürel geçmişin bir hediyesidir. 120 yıl evvel’den bugünlere ulaşan sadece mezdeki kokulu çörekler olsa da içinde barındırdığı yaşanmışlıklar çok daha derin bir kokuya sahip olarak benliğimize sinmektedir. İnananların ramazanları mübarek, inanmayanların ise inanlara saygıları daim olsun…

DİPNOTLAR

¹ Yankı Gazetesi, “Eski Ramazanlar”, 13 Ağustos 1945, Sayı:33’den naklen An, Ahmet, Kıbrıs’ın Yetiştirdiği Değerler, Akçağ Yayınları, 2002, Ankara, S:13-14

² Yankı Gazetesi, “Eski Ramazanlar”, 20 Ağustos 1945, Sayı:34’den naklen An, Ahmet, Kıbrıs’ın Yetiştirdiği Değerler, Akçağ Yayınları, 2002, Ankara, S:15

³ Yankı Gazetesi, “Eski Ramazanlar”, 20 Ağustos 1945, Sayı:34’den naklen An, Ahmet, Kıbrıs’ın Yetiştirdiği Değerler, Akçağ Yayınları, 2002, Ankara, S:15

⁴ Yankı Gazetesi, “Eski Ramazanlar”, 20 Ağustos 1945, Sayı:34’den naklen An, Ahmet, Kıbrıs’ın Yetiştirdiği Değerler, Akçağ Yayınları, 2002, Ankara, S:16

⁵ KKTC Girne Milli Arşivi, Halkın Sesi Gazetesi, “Mübarek Ramazan Girerken”, 30Temmuz 1946.

İYİ Kİ DOĞDUN ARKADAŞIM...

Naim PINAR

naimpinar@gmail.com

İYİ Kİ DOĞDUN ARKADAŞIM..

Arkadaşım, bundan 87 yıl kadar önce 14 Haziran Perşembe günü dünyaya geldiğinde ne sen bizleri ne de biz seni tanıyorduk. Yıllar geçip ilk adımı attığında toprak senin ölümsüzlüğünle irkildi. Bundan sonra dünya’nın her karışında enerjin ve direncin hissedilecekti. Ciğerlerin çok güçlü değildi. Zaman zaman soluk alıp vermede zorluk yaşıyordun. O kadar adaletsizliğin hâkim olduğu bir dünyada rahat bir nefes almak sana yakışmazdı zaten…

***

Çocukluğun çok kolay geçmedi. Astım krizleri seni zorlasa da rugby sporuna olan ilgin hiç azalmadı. Aksine tanıdıklar sana saldırgan ve mücadeleci bir rugby oyuncusu olduğundan “Fuser” lakabını layık görmüşlerdi. Babandan aldığın satranç dersleri strateji konusunda yıllar sonra işine yarayacaktı. Ergenlik döneminde, Pablo Neruda’dan şiirler okuyup yaşamın boyunca şiirler yazacaktın. Jack London, Jules Verne, Sigmund Freud, Bertrand Russel ve daha birçok farklı konuda yazan yazarları okumaktan hep keyif aldın. Fotoğrafçılık da ilgi alanındaydı…

***

Yaşadığın ülkede toprak sahipleri, politikacılar ve sanayicilerin oluşturduğu seçkin 200-250 aile ülkenin hâkimi iken, halkının büyük çoğunluğu yoksulluk ve sefalet içinde yaşıyordu. Yoksulluk içindeki geçici işçiler arasında tüberküloz oldukça yaygındı. Kömür madenlerindeki işçiler zehirli tozlardan dolayı 30’lu yaşlarda ölümle tanışır olmuştu. Sen de ülkenin seçkin ailelerinden birinde doğmuştun. Fakat anne ve babanın bu adaletsizliğe karşı duyarlılığı vardı. Ama senin kadar cesur olamamışlardı. Zengin kız arkadaşına yazdığın o aşk mektubunda ne de güzel özetlemiştin durumu be arkadaş: “Sefaletin boyutları, bir ferdi olarak dünyaya geldiğin bu sınıfın işlediği suçlar benim kaldırabileceğimden, onlar gibi olmak isteyebileceğimden çok daha büyük: Bazı geceler bu suçu bir karabasan gibi hissediyorum. Vücudunun o güzel kokusu, varoşlardan yükselen sefaletin suçlamasını hissetmememi sağlamıyor. Zenginlik; hayır, ben bunun bir parçası olmak istemiyorum. Bu haksızlığın sürüp gitmesinin bir parçası olmak istemiyorum.” Hiçbir haksızlığın, hiçbir zaman parçası olmayacaktın…

***

Bir tıp öğrencisi iken arkadaşınla La Poderosa II’nin üzerinde Alta Gracia’dan yola çıktığınızda ruhunun bu kadar ezileceğini hiç düşünmüş müydün arkadaşım. Amazon Nehri kıyısında San Pablo cüzam kolonisinde gönüllü olarak birkaç hafta geçirmeyi düşünüyordunuz ya, sefaleti bu kadar yakından görmen seni oldukça etkileyecekti. Bu macera dolu yolculukta gördüklerin gelecek yıllardaki amacının şekillenmesine yol açacaktı. Marksizm ile daha derinden ilgilenmeye ve ezilen yoksul kitlelere önder olmaya doğru yeni bir yolculuğa çıkmak üzere geri dönüp tıp eğitimini hızla bitirdin ve bu kez hiç geri dönmeyecek bir yolculuğa çıktın.

***

ABD’nin tam hâkimiyeti altındaki Küba’da: Telefon ve elektrik şirketlerinin hisselerinin %90’ı, demiryolları işletmelerinin neredeyse yarısı, ham şeker üretiminin %40’ı emperyalizmin elindeydi. 1955 yılında Kübalı bir avukatla tanıştın. Genç avukat ülkesini kölelikten kurtarmak için mücadele edeceğini söylüyordu ve bu seni çok etkilemişti. Hiç düşünmeden bu mücadeleye katıldın. Aralık 1956’da genç avukat ve sen arkadaşım, 80 arkadaşınızla birlikte Küba’ya gitmek üzere maviliklere yelken açtınız.  Karaya çıkar çıkmaz diktatörün askerlerinin saldırısına uğradığınızda yol arkadaşlarınızın yarısı hemen orada veya yakalandıktan kısa süre sonra öldürüldü. Bu olay için tarihe geçen şu sözlerin dünyanın her yanına yayılacaktı:”...bu çatışmada kaçan bir yoldaşın düşürdüğü cephaneyi almak için tıbbî malzeme çantasını bıraktığım zaman, doktordan savaşçıya dönüştüğüm an olmuştur.” Hayatta kalan 15–20 isyancı ile Sierra Maestra Dağlarına saklanıp, diktatörlük rejimine karşı gerilla savaşına giriştiğin zaman yoldaşların sana cesaretin ve askerî yeteneğinden dolayı saygı göstermeye başlayacaktı. Gemideki tek Kübalı olmayan devrimci olarak kısa sürede Comandante oluvermiştin. Artık arkadaşım bir lider olmuştun. Küba’da iktidarda olan diktatör’ün rejimini devirmek için iki yıllık bir mücadele yetecekti. Havana’ya gururla girdiğinizde kimse size karşı koyma cesaretini bile gösterememişti. Bu inanç ve mücadele ruhunun zaferiydi. Devrim senin mücadele ruhunla yükselmişti…

***

Aşkların oldu, çocukların doğdu. Doğuştan Kübalı ilan edildin. Çeşitli siyasi mevkilerde görev aldın. Hiç hoşnut olmadığın paranın idaresi bile sana verildi. Fakat ruhundaki isyan çoktan dünya’nın ezilen halklarına ulaşmıştı bir kere. Mücadele seni çağırmaya devam etti. Bedenini aşan devrimci ruh zamanın ötesine yolculuk yapmaktaydı. Bolivya’ya seni götüren de bu devrimci ruh olmuştu. O uğursuz 9 Ekim 1967 günü gelip de tuzağa düşürüldüğün zaman dahi her türlü işkenceye rağmen inancını yitirmedin. Mizaha olan yatkınlığın, gereksiz ciddiyete ve şatafata karşı tavrın, tüm yaşamın boyunca değişmez karakteristik özelliğin olmuştur. 9 Ekim günü bedenin toprakla buluştu. Ruhun ise mücadele devam ettiği için tüm evrene yayılmak üzere yükseldi. Yükseldi ve bizlere kadar ulaştı.

***

Önce 68 kuşağı olarak tarihe geçen devrimcilerin sonra da tüm dünyadaki ezilen, sömürülen halkların mücadelesine ışık oldun. Alberto Korda’nın 5 Mart 1960 tarihinde La Coubre Patlaması kurbanları için yapılan anma töreninde çektiği fotoğrafın dünya üzerindeki en ünlü porte olacaktı. Sen gösterişi sevmezdin. Sade yaşam tarzın ve zorluklar karşısındaki mücadelen devrimcilere hep ışık tutmuştur. Ne güzel işaret etmiştin bir cümleyle inanç ve kararlılığın dostluğunu, hani demiştin ya; “Gerçekçi olalım, imkânsızı isteyelim”…

***

Sevgili arkadaşım, bugün bizim ülkemizde devrimci mücadele ne haldedir diye merak etmişsindir diye yazmak istedim. Buraların barlarında devrim şarkıları eşliğinde amaçsız insanlar, devrimci olduk diyor ve içip içip efkârla senden hikâyeler anlatıyorlar. Hedefsiz ve bilinçsiz, kapitalistlerin senin üzerinden para kazanmak üzere piyasaya sürdükleri portenin olduğu kıyafetleri alıp giyiyorlar. Bunları görünce midem bulanıyor. Arkadaşım sana bunları yazmak istemezdim. Fakat devrimin sanal ortamlarda yapılmaya çalışıldığı, gittikçe insani deneyimden uzaklaşıldığı bu çağda, küçük oğlum Captan America” adında bir Hollywood çakmasını kahraman sanarak büyüyor. Oğlum, senin kim olduğunu sorduğunda ona senin bir kahraman ve benim de en iyi arkadaşım olduğunu söyledim. Umarım kahraman dememe içerlemezsin. Senin için kahraman dedim çünkü oğlumun bir kahramana ihtiyacı vardı. Sanırım sadece oğlumun değil ülke solunun da senin kahramanlığına ihtiyacı var. Aydınlattığın yolda yürümeye devam edebilmek için önce kapalı olan gözlerimizi açmalı, gerçekçi olup korkmadan, inançla ve kararlıkla imkânsıza doğru yürümeliyiz.

***

İçim de tuhaf bir his var. Bugün senin 87. Doğum gününle aynı günde ülkemizin en köklü sol partisinin olağanüstü kurultayı yapılıyor. Kurultay için neden 14 Haziran tarihi seçilmiş dersin; ülkede cumhurbaşkanlığı seçimi yapılmış ve sonuç ağır bir mağlubiyet olmuş diye mi? hayır, kesinlikle bu olamaz. Sen sol değerlerin ışığı, ezilen, sömürülen halkların kahramanı olduğun için elbette, günün anlamı ve senin açtığın o onurlu yolda yürümek için tabii ki bu tarih seçilmiş olmalı. Aksini düşünmek sola ve devrime ihanet olurdu. O nedenle bugün CTP kurultayında konuşulanlara dikkat et ve ülkemizin en köklü sol partisinin devrimci ruhunu iyice etüt et. Bakalım senin tüm dünyadaki ezilen, sömürülen halklar için verdiğin mücadeleye layık olabilecek miyiz? Buna senin karar vermen için kendi fikrimi yazmıyorum. Ben sadece iyi ki doğdun arkadaşım, diyorum…

 

BİR KIBRIS MASALI...

Naim PINAR

naimpinar@gmail.com

BİR KIBRIS MASALI…

Bir varmış bir yokmuş çok eski zamanlarda yeşil mi yeşil bir ülke varmış. Bu ülke adını halkı tarafından çok sevilen gizemli Kraliçe Alashia ile aynı adı taşıyan eski bir tanrıçadan almaktaymış. Bir gün kraliçe Alashia ülkesinin en güzel dağlarından biri olan Beş Parmak Dağları’nda gezmeye çıkmış. Beş Parmak Dağları’nın en ucunda Gufi Ormanı diye bilinen yere geldiğinde, dinlenmek için bir Harup ağacının gölgesine oturmuş. Havanın kararmak üzere olduğunu gören kraliçe, vakit kaybetmeden Barış Kalesi’ne dönmesi gerektiğini anlamış. Fakat çok yorulan kraliçe biraz daha dinlenmek istemiş. Gufi Ormanının karanlık bir özelliği varmış; güneş battıktan sonra ormanda ülkenin en zehirli yılanları ortaya çıkıyormuş. Harup ağacının altında yorgunluktan uyuya kalan kraliçe, uyandığında bir bakmış ki hiç alışık olmadığı karanlık bir ormanda yapayalnız kalmış. Ayağa kalkıp yardım için “imdat! Kimse yok mu” diye bağırmaya başlamış. Kraliçe çok korkmuş. Karanlık ormandan korkunç sesler ve uğultular yükselmeye başlamış. Kraliçe Alashia’nın aklına hemen dostu Gonnoro Kraliçesinin verdiği “Sırlar Kitabı” gelmiş.

Gonnoro Kraliçesi, ülkenin en tecrübeli ve bilge kraliçesiymiş ve tam 561 yaşındaymış. Sırlar Kitabı, Kraliçe Alashia’ya yedinci doğum gününde bir armağan olarak verilmiş. Dostu Gonnoro Kraliçesi, Alashia'ya Sırlar Kitabı”ndaki bilgilerin çok önemli olduğunu söylemişti. Kitaptan öğrenilen her bilginin korkuları yenmede kendisine yol göstereceğini de söylemişti. Fakat Kraliçe Alashia “Sırlar Kitabı”nı hiç okumamış. Şimdi bu karanlık ve korkunç ormanda aklına, Gonnoro Kraliçesi’nin sözleri geliyormuş.

Barış Kalesi’nde herkes toplanış, kraliçelerinin nerede olduğu konusunda tartışıyorlarmış. Barış Kalesi’nin kralı hemen haberci kargaları ülkenin dört bir yanına araştırma yapmaları için göndermiş. Fakat ertesi gün tüm haberci kargalar üzgün ve bitkin şekilde geri dönmüşler. Kraliçe Alashia’dan hiçbir iz yokmuş. Bunun üzerine Barış Kalesi kralı Gonnoro Kraliçesi’nden yardım istemiş. Gonnoro Kraliçesi vakit kaybetmeden hızlıca Barış Kalesi’ne gelmiş. Gonnoro Kraliçesi, genç kraliçenin bulunması için “Sırlar Kitabı”na başvurmak gerektiğini söylemiş. Sırlar Kitabı’nı koruyan ve saklı olduğu yeri bilen Şinya Muhafızları, sadece ve sadece Kraliçe Alashia’nın sözünü dinlemekteymiş. Bu nedenle ülkenin en cesur, en akıllı ve en güvenilir askerleri olarak bilinen Şinya Muhafızlarını ikna etmek gerekmekteymiş. Şinya Muhafızları bir hafta boyunca kraliçelerini gece gündüz demeden aramışlar. Fakat kraliçelerini bulamamışlar. Beş Parmak Dağı’nın her karışını arayan muhafızlar, son çare olarak Sırlar Kitabı’nın açılması gerektiğine karar vermişler. Barış Kalesi’nde herkesin hazır olduğu bir toplantıda, Şinya Muhafızları Sırlar Kitabı’nı getirip Gonnoro Kraliçesi ile birlikte açmışlar ve gözlerine inanamamışlar: Sırlar Kitabı’nda yazı veya bir harita yerine sadece bir lale resmi varmış. Bilge Gonnoro Kraliçesi, Şinya Muhafızlarına bunun bir işaret olduğunu söyleyerek dünyanın dört bir yanında bu eşsiz çiçeği arayıp bulmaları için yola çıkmaları gerektiğini anlatmış.

Şinya Muhafızları, ülkenin en güçlü gemisi olan “Yedidalga Canavarı” ile bu gizemli laleyi aramaya koyulmuşlar. Günler ayları, aylar yılları kovalamış fakat Şinya Muhafızları elleri boş bir şekilde geri dönmüşler. Tüm ülkeyi büyük bir hüzün kaplamıştı. Artık çok sevdikleri kraliçelerinin geri döneceğine dair umutları tükenmiş. Kraliçe Alashia, karanlık ve ıssız Gufi Ormanı’nda korku içerisinde bekliyormuş. Ülkesinde tam on yıl geçmiş. Fakat Gufi Ormanında gece aydınlığa dönüşüp bir türlü gündüz olmuyormuş. Kraliçe Alashia ne kadar yürürse yürüsün hep aynı ağacın altına geri dönüyormuş. Gecenin karanlığında etrafta gezen binlerce zehirli yılan kraliçeye dokunmadan yanından geçiyormuş. Kraliçe Alashia, tüm bu olanlara anlam veremiyor ve çok korkuyormuş. Bu korkunç ormanda uğursuz uğultular ve zehirli yılanlar varmış. Fakat kraliçeye çok yaklaştıkları halde ona zarar veremiyorlarmış. Barış Kalesi’nin kralı ülke halkına kraliçelerinin yok olduğunu, on yıl geçmiş olmasına rağmen bulunamadığını bu nedenle de artık kraliçelerini unutmaları gerektiğini duyurmuş. Kralın bu duyurusundan sonra ülkenin dört bir yanında yas ilan edilmiş. Fakat ülkenin en doğusunda Morpheus adında genç bir balıkçı rüyasında Hayalet Aslan üzerinde kraliçe Alashia’yı gördüğünü ve onunla konuştuğu söylemeye başlamış. İşte o gün ülkenin kaderi değişmiş. Barış Kalesi’nin kralı genç Morpheus’u hemen kaleye getirtmiş. Morpheus, rüyasında Hayalet Aslan üzerine binmiş olan kraliçe Alashia ile ne konuştuğunu ve öğrendiklerini sadece Beş Parmak Dağları’nda yaşayan bir ailenin en küçük kız çocuğuna anlatması için kraliçesine söz verdiğini söylemiş. Genç Morpheus rüyasını başka kimseye anlatmayacağını söylemiş. Kral ve Şinya Muhafızları çok kızmalarına rağmen kraliçeleri için bu şartı kabul etmişler.

Morpheus, çocuğun ailesine götürülmüş. Çocuğun ailesi küçük kızları Elpis’i çağırmışlar. Fakat Elpis, sağır ve dilsizmiş. Kral ve Şinya Muhafızları bunu görünce iyice umutsuzluğa kapılmışlar. Kral, Morpheus’a rüyasını bu kıza nasıl anlatacağını sormuş. Morpheus hiç şaşırmamış. Morpheus, kral ve Şinya Muhafızlarına dönerek küçük Elpis ile yalnız kalması gerektiğini söylemiş. Kral çaresizce herkesin dışarı çıkmasını ve evde sadece küçük kızla Morpheus’un kalmasını emretmiş. Morpheus, küçük Elpis’i kucağına alarak ona sarılmış ve saçlarını okşayarak şöyle demiş: “Hiç kimse yalnız değildir. Herkes seni çok düşünüyor ve seviyor. Biz seni duyuyoruz. Korkularını biliyoruz. Sen her insan gibi eşsizsin. Her çocuk gibi oyun oynamalısın. Sen bizim için ülkemizin en güzel çiçeği Medoş Lalesi gibisin. Yıldızları da sevmelisin, güneşi de.” Daha sonra küçük Elpis, Morpheus’un kucağından mutlu bir şekilde inerek karanlık odasındaki resimleriyle dolu defterini getirmiş. Morpheus, küçük kıza yanında getirdiği boya kalemlerini vermiş. Elpis, güneşli bir günde, Gufi Ormanı’nı ve kraliçe Alashia ile kendisini Medoş Lalelerinin etrafında el ele dolaşırken çizmiş. Daha sonra resmi Morpheus’a vermiş ve ortadan kaybolmuş. Morpheus, küçük kızın çizdiği bu resimle dışarı çıkmış ve kral ile Şinya Muhafızlarına kraliçemiz buradadır demiş. Resmin gösterdiği bölgeye doğru yürümeye başlayan Şinya Muhafızları ve Kral, Gufi Ormanı’na geldiklerinde kraliçe Alashia ve Elpis’i kol kola Medoş Lalelerinin etrafında gülüşüp oynarken bulmuşlar. Kral, kraliçe Alashia’ya bu kadar yıl nerede olduğunu ve nasıl hiç yaşlanmadığını sormuşlar. Kraliçe Alashia; yaşlanmadım. Çünkü Elpis beni asla unutmadı. Biz, Elpis ve diğer çocukları unuttuğumuz için tek başıma yürüyüşe çıktım. Ve onları ne kadar karanlıkta ve korku içinde yalnız bıraktığımızı anladım. Onların sesini duyuramadığı zaman ne hissettiklerini bana Gufi Ormanı gösterdi. “Artık Elpis’i asla yalnız bırakmam ve asla bu yolları onsuz yürümem” demiş… 

Üç yıl önce,

7 Nisan’da Haspolat’taki evinden ayrıldığı ve geri dönmediği söylendi. Küçük Mustafa korku ve acılar içerisinde karanlığa karıştı. Karanlık bir ormanda yalnız, korkunç işkencelere maruz kaldı. 13 Nisan’da Taşkent’te cansız bedeni bulundu. Fakat küçük Mustafa, karanlık ormanda korkularıyla kaybolmaya devam etti. Morpheus onu kurtaramadı. Fakat düşlerimizden de çıkartmadı. Elpis’i bizlerle tanıştıran da odur.

Mustafa Diker’in anısına…

SİTTİN SENE EVVEL

Naim PINAR

naimpinar@gmail.com

SİTTİN SENE EVVEL…

İkinci Dünya Savaşının sona ermesiyle Kıbrıslı Rumlar üzerinde mutlak hâkim olan Ortodoks Kilisesi adanın Yunanistan’a ilhakı için mücadeleye başlar. Yunanistan’da yaşanan iç savaşta komünistlere karşı Anglo-Amerikan desteğini yanına alan milliyetçilerin pozisyonunu iyi değerlendiren Başpiskopos Enosis taleplerinin dozunu artırarak çeşitli eylem planlarını ortaya koyar. 1949 Yılının son ayında Kıbrıs Ortodoks Kilisesi önderliğinde adanın Yunanistan’a ilhakı yani Enosis için 15 Ocak 1950’de bir Plebisit düzenleneceğini açıklar. Başpiskopos, Enosis için tüm Kıbrıslı Rumları oy vermeye çağırır. Kıbrıslı Türk ileri gelenleri ise, Rumların Enosis talepleri karşısında protesto mitingleri düzenler. 1949-1950 yılları içinde Kıbrıslılar hem milliyetçiliğin kıskacında hizipleşmeye ve karanlık günlere doğru yönelmiş/yöneltilmiş hem de doğanın gazabına uğramıştır.

“Sittin Sene Evvel” yaşanmış çeşitli olumsuz hadiseler içerisinde bile kendi içimizdeki siyasi kavgaların hiç bitmediğini görüyoruz. Dr. Fazıl Küçük’ün kurduğu Kıbrıs Milli Türk Birliği Partisi ve Necati Özkan’ın kurduğu İstiklal Partisi arasındaki çekişmeler devam etmektedir. Siyasi Liderlik bağlamında yapılan tartışmalar, Kıbrıslı Türklerin geleceğinin söz konusu olduğu zamanlarda dahi birlikte hareket edilmesinin önünde ciddi bir set oluşturmaktadır. Kıbrıslı Türkler ise tüm olumsuzluklara rağmen hayatlarına devam etmektedir. Dönemin gazeteleri siyasallaşmalarına rağmen sosyal hayattın nabzını tutabilmektedir. Sanat, cinsellik ve ekonomi konularında çeşitli haberler dikkat çekmektedir. Bu dönemlerde en büyük eğlencelerden biri olan sinemalarda gösterilen filmler ve çeşitli fantezi kitapları gazetelerin reklam haberlerinde sık rastlanan ilanlar arasındadır. Örneğin, 11 Aralık 1949 tarihinde yayınlanan, Lefkoşa’daki Ergenekon Kitabevi’in İstiklal Gazetesine verdiği ilanında: “Seksoloji-Cinsi Terbiyede Salahiyetli Bir Rehber- 7 ve 8’inci sayıları gelmiştir.” Denmekteydi. Ayrıca birçok sinemanın gösterimleri sosyal aktivite olarak okurlara ulaştırılmaktaydı. “Sittin Sene Evvel”e geri dönüp baktığımızda siyasal kavga

ve gelecek mücadelesi içerisinde “Kadın Figürü”nün de hoyratça kullanıldığı ve Kadın’ın adeta şeytanlaştırıldığını görmekteyiz. Bir yandan Rum Ortodoks Kilisesinin körüklediği Plebisit, bir yandan da aynı uğursuz zamanlara denk gelen büyük sel felaketi, Kıbrıslı Türkleri zor günlerin eşiğine doğru sürükleyecekti.

11 Aralık 1949 günü İstiklal Gazetesi, Kıbrıslı Türkleri “Plebisit”e karşı organize edilen mitinge şu cümlelerle çağırmaktaydı: “Bugün Lefkoşa’da Ayasofya’nın (Selimiye NP) geniş meydanında tertip edilecek büyük miting, Sen Sinod meclisi başkanı Başdespotun gelecek ayın 15’inde yaptıracağı plebisite bir karşılık teşkil edecektir. Halkımızın da gördüğü vechile, gazetemiz durmadan plebisit aleyhinde neşriyat yapmakta ve varlığımıza karşı büyük bir tecavüzlük teşkil edecek olan plebisiti baltalayarak şikâyetlerimizi hükümete sunmakta devam ediyoruz. Şikâyetlerimize ilaveten halkımız namına en yüksek makamlara en uygun bir zaman da olmak üzere müteaddit telgraflar gönderilmiş ve haklarımız müdafaa edilmiştir. Yazı sahasında plebisit aleyhine yapılan şiddetli şikâyetlere ilaveten bugün yapılacak miting halkın iştirak ve isteğiyle meydana gelmiş olacaktır. Çok yerinde olan böyle bir toplantıya teşebbüs, buradaki Türk varlığını sezdirebilecek en doğru siyasi bir harekettir. Böyle siyasi bir mitinge müsaade etmekle hükümet Türk haklarına ve kelam hürriyetine önem verdiğini göstermiş olmaktadır. Buna karşılık olarak hükümete karşı içten gelen saygı duyguları beslediğimizi bu vesile ile izhar eylemekle gazetecilik vazifemizi yapmış olduğumuza inanıyoruz. Biz. Hükümete bu sütunlarda samimi sempatilerimizi izhar eylerken bugünkü mitingin Türk ilhak aleyhtarlığının en canlı bir şekilde olmak en olgun ve dolgun bir tezahürü olduğunu belirtmek isteriz. Biz, Türkler, sulhsever insanlar olduğumuz için taşkınlıktan daima sakınıyoruz. Meşru yollardan yürüyerek haklarımızı aramanın yollarını seçebilecek kabiliyetteyiz. İcap ettiğinde bu olgunluğumuzu da göstermekten geri kalmayacağız. Hadiseler lehimizedir. Bu adanın tarihi sahibi bizleriz. Bu noktayı belirtecek olan hatipleri bugün mitinge giderek dinlemek hepimizin de borcumuzdur.” ¹ 1949 yılının son günlerinde cereyan eden olayları ve Plebisite karşı Kıbrıslı Türklerin duruşunu yansıtan dönemin bir diğer gazetesi ise bu büyük protesto mitingini manşetten resimlerle vermekteydi. 13 Aralık 1949 tarihli Hür Söz Gazetesinde, Kıbrıslı Türklerin bir tehlike anında yek pare hareket edeceğini tüm cihana duyurduğunu yazılmaktaydı. Ayrıca bu mitingde alınan kararları da “Karar Sureti” başlığı altında gazete ön sayfadan veriyordu: “ 11 Aralık 1949 tarihinde Lefkoşa’da miting tertip etmiş olan 15.000 Kıbrıs Türkü 85.000 Kıbrıs Türküne tercüman olarak aşağıdaki kararı vermiştir: 1-Adamızın Yunanistan’a ilhak edilmesi hakkındaki arzuları her zaman olduğu gibi gene şiddetle protesto ederiz. 2- Böyle bir ilhakın, tahakkuk ettiği takdirde, Kıbrıs’a iktisadi buhran, ırki ve içtimai iğtişaş ve dâhili harp getireceğine ve bu suretle adanın ve belki de sair Orta Şark memleketlerinin sulh ve sükûnunu ihlal eyleyeceğine kaviyyen kaniiz. 3- Adanın selameti, ekalliyetlerin himayesi ve Akdeniz’in muvazene ve müdafaasının Kıbrıs’ta istatükonun devamını istilzam eylediğine ve binaenaleyh Kıbrıs’ta Plebisit yapılmasına bir lüzum ve fayda melhuz bulunmadığına kaniiz. 4- Şayet İngiltere Hükümeti kendiliğinden bu adadan çekilecek olursa; o zaman adanın eski sahibi ve en yakın komşusu olan ve adayı en iyi bir şekilde muhafaza ve müdafaa edecek yegâne Yakın Şark Devleti olan Türkiye’ye iade edilmesini talep eyleriz. 5-  İşte bu kararı Milletler Meclisine, İngiltere Hariciye Nezaretine, İngiltere Müstemlekât Nezaretine, İngiltere Amale ve Muhafazakâr Partilerine, Kıbrıs Valisine, Türkiye Dışişleri bakanlığına, Türkiye Halk ve Demokrat partilerine, Ankara’daki Kıbrıs Türk Kültür Derneğine, İstanbul Üniversitesi Talebe Birliğine ve Royter ve Anadolu Ajanslarına, Londra Halkevine, Amerika’daki Türk yardım cemiyetine ve yine Amerika’da Birleşmiş Milletlerdeki daimi Türk Delegesine bildirmek üzere Kıbrıs Milli Türk Birliği sekreteri Dr. Fazıl Küçük’e salahiyet ita eyleriz. Bundan maada icabında Türkiye ve İngiltere’ye veyahut her ikisine de davamızı takip için bir heyet gönderilmesi icap ettiği takdirde mevcut Kıbrıs Türk Federasyonu’na bu heyeti seçmek salahiyetini vermiş bulunuyoruz.”² Yazının altında imza yerinde “ Lefkoşa’da Ayasofya Meydanında toplanmış bulunan 15 binden fazla Türk halkı” yazmaktaydı. Esasında Plebisite karşı toplumsal bir konsensüs oluşmuştu. Fakat siyasi liderlik kavgaları içerisinde toplumsal birliktelik bir türlü sağlanamamaktadır. Plebisit hadisesine karşı protestolar ve kendi içimizdeki kavgalar devam ederken bir de doğanın gazabıyla karşı karşıya kalınacaktı. 17 Aralık 1949’da Ada genelinde başlayan şiddetli yağmur yağışı bir hafta aralıksız yağmış ve adeta Kıbrıs’ta bir yıkım yaratmıştı. Yaşanan sel felaketinden zarar gören yerleri ve can kayıplarını dönemin gazetelerinden takip ettiğimizde çok ciddi bir doğa olayı ile karşı karşıya gelindiğini görmekteyiz. Hür Söz gazetesinde “Şiddetli Yağmurlar Hala Devam Etmektedir” manşeti altında bu büyük felaket hakkında şu bilgiler verilmekteydi: “Su baskınları ve yolların harap olması önemli can kaybına sebebiyet vermiştir. Altı günden beri yağmakta olan sürekli yağmurlardan yollar harap olmuş, köprüler yıkılmış ve birçok köyler su baskınına maruz kalmıştır. Altı günden beri fasılsız devam etmekte olan şiddetli yağmurlardan birçok yollar ve köprüler harap bir vaziyete gelmiştir. Devamlı bir surette yağan yağmurlarla yollar yumuşamış ve bu sebepten birçok nakil vasıtaları bilmiyerek sulara ve çamurlara gömülmüşlerdir. Evvelki akşam Lefkoşa’dan Paşaköyü’ne gitmekte olan büyük bir yolcu otomobili Afanya yakınında bir yerde 20 kişilik yolcularıyla birlikte azgın yağmur suları tarafından aşırılmıştır. Otomobil yolcularından yalnız bir kişi kurtulmuştur. Son alınan bir haberde yolculardan 6 kişi kurtarıldığı belirtilmektedir. Bundan başka, aynı gece, aynı yol üzerinde Mağusa’dan gelmekte olan bir R.A.F otomobili de taşan dere sularına batmıştır. Otomobilde bulunan üç kişinin boğulduğu tahmin edilmektedir. Dünkü araştırmalarda bu üç kişinin cesedi de bulunamamıştır. Bu otomobil hakkında bilinen tek şey, otomobilin kazaya uğradığı sırada yolcuların imdat ! imdat! Diye çağırmalarıdır. O civarda kazaya uğrayan birçok otomobiller su ve çamurdan traktörler vasıtasıyla çekilmek suretiyle kurtarılmışlardır. Ada’nın her tarafından buna benzer kazalara dair haberler gelmektedir. Evvelki gün sabahleyin 7.30’da Mağusa Limanından Lefkoşa istikametinde iki şiddetli kasırga çıkmıştır. Kasırgaların biri gayet şiddetli olup, Kıbrıs’ta 30 seneden beri böyle kasırga olmamıştır. Mağusa- Lefkoşa yolu üzerinde 3’üncü milde köylerine gitmekte olan iki büyük yolcu otomobili kuvvetli sellerden kurtulmaya muvaffak olamayarak devrilmişlerdir. L. Savon Co. Ltd.’in Kıbrıs’taki müdürü Mr. Charles Clemenson’un sürdüğü 4491 nolu taksi Mağusa-Lefkoşa yolu üzerinde 5’inci milde kuvvetli seller tarafından devrilmiştir. Şimdiye kadar ne taksi ve ne de Mr. Clemenson hakkında bir malumat alınamamıştır. Clemensonla birlikte seyahat eden başka birisi, Clemenson’un kazaya uğraması üzerine yardıma koşmuşsa da kazazedeyi kurtarmaya muvaffak olamamış ve tekrar otomobiliyle Mağusa’ya dönmek mecburiyetinde kalmıştır.(…) Enkomi, Palliryotissa, K. Kaymaklı, Chriysoupolis, Ay. Yanni, Ay. Luka, İncirli kısmen su altında bulunmaktadır. Polis evleri temizlemek hususunda halka yardımda bulunmaktadır. Lefkoşa ve diğer kasabalardaki yüzlerce eski ev ağır surette çökmüştür. Gönyeli ve Orta Köy’de ve dolaylarında birçok yerlerde yağmur suları yarım yardan yüksek bulunmaktadır. Evvelki gün Girne’den Lefkoşa’ya gelmekte olan sekiz otomobil yağmur sularının iki ayak yükseldiği, bu kesimde durmak mecburiyetinde kalmıştır. Sellere batan otomobillere yardım maksadıyla trafik müfettişi Ali Raci Efendi bu bölgeye gitmiştir… ³ Gazete haberin devamında Ada’nın her bölgesinden can kayıpları ve sel felaketinin neden olduğu su baskınları hakkında geniş bilgi vermektedir. Bilanço oldukça ağırdır. Plebisit tartışmalarının genel gündemi oluşturduğu bu dönemde yaşanan sel felaketi bile bizleri birleştirememiştir. Kısa süre sonra siyasi kavgalar kaldığı yerden devam etmiştir. Siyasi liderlik kavgasının zirve yaptığı bu dönemde gazeteler aracılığıyla atışmalar devam etmiştir. İşte bu atışmalarda karikatürlere yansıyan siyasi münakaşadan kadın da nasibini alacaktır. Gazetelerde karikatürler üzerinden yayınlanan tartışmalara bakıldığında siyasetin “Sittin Sene Evvel” kadını aşağılayan bir yaklaşım da olduğunu görmekteyiz. Onca olumsuzluk içerisinde toplumsal birliktelik sağlanamazken siyasette kadın figürü şeytanlaştırılmakta ve cinsel tema ile siyasete kurban edilmektedir.

Son haftalarda sosyal medya üzerinde yaşanan “Karı” söylemine konuyu sıkıştırmak yerine sanırım tarihsel olarak geçmişten günümüze siyasette ve sosyal yaşamda ataerkil yapıları yıkacak mantalitenin nasıl hayat bulacağı tartışılmalıdır. Kadının erkeksi mücadelesi kadının ancak ve ancak ataerkil mantalite içerisinde savrulmasını getirecektir. Sonuç alınacak mücadele zemini; toplumsal birliktelikteki paylaşımdan doğan kadının, erkeğin ve tüm eşcinsellerin cinsiyet üstü bir duyarlılıkla üredikleri değerlerle şekillenmelidir. Yoksa siyasette ve sosyal hayatta kısır bir döngü yaşanmaya devam edecek gibi görünmektedir. Bugünü değerlendirirken, Kıbrıs Sorununda ciddi bir ivme yaşandığı, Toplumsal Cinsiyet Eşitliği konusunda tartışmaların arttığı, iç siyasette değişimin kaçınılmaz olduğu açıkça ortada durmaktadır. Fakat bizim hallerimize baktığımızda halen ortada toplumsal bir birliktelik mevcut değildir. Bu bağlamda bakıldığında sanırım Kıbrıslı Türklerin “Sittin Sene Evvel”de halleri pek farklı değil gibi görünmektedir. David Hume’ün dediği gibi; “İnsan türü tüm zamanlarda ve mekânlarda öylesine aynıdır ki, bu özellik nedeniyle tarih bize yeni ya da yabancı hiçbir şey hakkında bilgi vermez. Onun başlıca yararı ise bize insan doğasını birçok koşul ve durumda göstererek ve böylece gözlemlerimizi oluşturacağımız materyali sağlayarak ve bizi insan davranışının düzenli işleyişine aşina hale getirerek insan doğasının daimi ve evrensel ilkelerini keşfetmemize imkân tanımasıdır.” Umut edelim de insan doğasının evrensel değerlerini keşfetme ve beklide yeniden belirlemede tarih bize ışık tutsun.

DİPNOTLAR

¹ İstiklal Gazetesi, “Hadiseler- Büyük Miting”, 11 Aralık 1949, Sayfa: 3, Girne Milli Arşivi, Kıbrıs.

² Hür Söz Sesi Gazetesi, “Karar Sureti”, 13 Aralık 1949, Sayfa:1, Girne Milli Arşivi, Kıbrıs.

³ Hür Söz Sesi Gazetesi, “Şiddetli Yağmurlar Hala Devam Etmektedir”, 23 Aralık 1949, Sayfa:1-4, Girne Milli Arşivi, Kıbrıs.